فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١ - وصيت براى وارث آیة الله جعفر سبحانى
جصاص در تفسير آيه وصيت گفته است: آيه وصيت با آيه فرايض، نسخ شده است.
ابن جريج از مجاهد روايت كرده: ارث براى فرزند و وصيت براى پدر و مادر و خويشاوندان بوده، اما اين حكم با آيه فرائض نسخ شده است. (١٠)
گروهى ديگر گفتهاند: وصيت براى پدر و مادر و خويشاوندان واجب بوده است. آن گاه اين حكم در مورد كسانى كه ارث مىبرند، نسخ شده و به پدر و مادر و خويشاوندانى كه ارث نمىبرند، اختصاص يافته است. (١١)
بنابر قول اول، آيه وصيت حقيقتاً نسخ شده است و بنابر قول دوم آيه مزبور تخصيص خورده؛ زيرا پدر و مادر وارث را خارج ساخته و غير وارث را باقى گذاشته. اما لازمه وجوب وصيت و باقى بودن خويشاوندان در تحت عموم آيه، اين است كه وصيت براى پدر و مادر و خويشاوندانى كه وارث نيستند، واجب باشد، كه بطلان اين ملازمه واضح است.
مانند اين سخنان را در كتابهاى تفسيرى و فقهى اهل سنت مىتوان يافت كه به دو وجه محل اشكال است:
وجه اوّل: با تحقيق در آثار اهل سنت، دانسته مىشود كه آنچه آنها را به ادعاى نسخ و تخصيص آيه ياد شده واداشته، روايت ابى امامه يا عمرو بن خارجه است كه از رسول خدا(ص) در خطبه حجة الوداع شنيده است:
ألا إن اللّه قد أعطى كلّ ذي حق حقّه فلا وصيّة لوارث؛ (١٢)
آگاه باشيد، خداوند به هر صاحب حقى، حقش را داده است پس هيچ وصيتى براى وارث صحيح نيست.
(١٠) سنن دارمى، ج٢، ص ٤١٩، كه به طور مرسل از قتاده نقل شده است.
(١١) احكام القرآن، ج١، ص ١٦٤.
(١٢) به زودى متن و سند حديث را نقل خواهيم كرد.