٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩ - وصيت براى وارث آیة الله جعفر سبحانى

زيرا با قرآن و اتفاق نظر امامان اهل بيت(ع) سازگار نيست. اگر اين توجيه درست باشد، لازمه‌اش اين است كه احسان و نيكى كردن بيشتر به برخى از فرزندان و نزديكان در زمان حيات مورّث حرام باشد؛ زيرا اين كار نيز موجب ايجاد حسد و دشمنى ميان آنها خواهد شد، در حالى كه در جواز آن هيچ اختلافى وجود ندارد و روايتى كه مبنى بر نهى از چنين كارى نقل شده، بر كراهت حمل مى‌شود، نه بر حرمت ؛ زيرا هيچ فقيهى به حرمت اين كار فتوا نداده است. در مورد اين حكمت، باز سخن خواهيم گفت.

بهتر است مسئله را بر كتاب و سنت عرضه داريم. از ميان آيات قرآن، در جواز وصيت براى وارث، اين آيه كفايت مى‌كند:

{كتب عليكم إذا حضر أحدكم الموتُ إن ترك خيراً الوصية للوالدينِ و الأقربين بالمعروف حقّاً على المتقين } ؛ (٧)

فرمان داده شده است كه چون مرگ يكى از شما فرا رسد، اگر داراى متاع دنياست، براى پدر و مادر و خويشان، به چيزى شايسته عدل و قدر متعارف، وصيت كند. اين كار سزاوار مقام پرهيز كاران است.

مراد از هنگام مرگ، آشكار شدن نشانه‌هاى آن از قبيل بيمارى و پيرى است، نه هنگام مشاهده ملك الموت؛ زيرا اين حالت، وصيت را از ياد انسان مى‌برد. همچنين واجب است در مقدار وصيت و كسى كه به او وصيت مى‌شود، جانب تعادل رعايت شود. بنابراين اگر كسى داراى اموال فراوانى است و به مقدار يك درهم وصيت كند، به اندازه معروف وصيت نكرده است؛ چنان كه وصيت كردن براى اغنيا نه نيازمندان، غير معروف است؛ زيرا معروف يعنى عدلى كه هرگز ناپسند نيست و در آن اجحاف و ظلمى وجود ندارد.

آيه مزبور در وصيت براى پدر و مادر صراحت دارد و دليل ذكر اين دو،


(٧) بقره، آيه ١٨٠.