فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩ - وصيت براى وارث آیة الله جعفر سبحانى
زيرا با قرآن و اتفاق نظر امامان اهل بيت(ع) سازگار نيست. اگر اين توجيه درست باشد، لازمهاش اين است كه احسان و نيكى كردن بيشتر به برخى از فرزندان و نزديكان در زمان حيات مورّث حرام باشد؛ زيرا اين كار نيز موجب ايجاد حسد و دشمنى ميان آنها خواهد شد، در حالى كه در جواز آن هيچ اختلافى وجود ندارد و روايتى كه مبنى بر نهى از چنين كارى نقل شده، بر كراهت حمل مىشود، نه بر حرمت ؛ زيرا هيچ فقيهى به حرمت اين كار فتوا نداده است. در مورد اين حكمت، باز سخن خواهيم گفت.
بهتر است مسئله را بر كتاب و سنت عرضه داريم. از ميان آيات قرآن، در جواز وصيت براى وارث، اين آيه كفايت مىكند:
{كتب عليكم إذا حضر أحدكم الموتُ إن ترك خيراً الوصية للوالدينِ و الأقربين بالمعروف حقّاً على المتقين } ؛ (٧)
فرمان داده شده است كه چون مرگ يكى از شما فرا رسد، اگر داراى متاع دنياست، براى پدر و مادر و خويشان، به چيزى شايسته عدل و قدر متعارف، وصيت كند. اين كار سزاوار مقام پرهيز كاران است.
مراد از هنگام مرگ، آشكار شدن نشانههاى آن از قبيل بيمارى و پيرى است، نه هنگام مشاهده ملك الموت؛ زيرا اين حالت، وصيت را از ياد انسان مىبرد. همچنين واجب است در مقدار وصيت و كسى كه به او وصيت مىشود، جانب تعادل رعايت شود. بنابراين اگر كسى داراى اموال فراوانى است و به مقدار يك درهم وصيت كند، به اندازه معروف وصيت نكرده است؛ چنان كه وصيت كردن براى اغنيا نه نيازمندان، غير معروف است؛ زيرا معروف يعنى عدلى كه هرگز ناپسند نيست و در آن اجحاف و ظلمى وجود ندارد.
آيه مزبور در وصيت براى پدر و مادر صراحت دارد و دليل ذكر اين دو،
(٧) بقره، آيه ١٨٠.