٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٩ - بررسى شرط رشد در مسئوليت كيفرى عذرا مرادى

است كه در روايات به آن اشاره شده است.

«عن قول اللّه‌ عزوجل: حتى إذا بلغ اشده، قال: الاحتلام». (١١٠) حال اگر احتلام از زمان معمول به تأخير افتاد، امام مى‌فرمايد : « اگر سيزده بهار از عمرش گذشت، نيكى‌ها و بديهايش ثبت مى‌گردد» (١١١). در روايت ديگر مى‌فرمايد: اگر در پايان سيزده سالگى به حد «اشدّ» رسيد، داراى تكليف مى‌شود. (١١٢) در اين زمان، مقتضى براى تصرف يتيم در اموالش حاصل مى‌شود؛ چنان كه مى‌فرمايد : « انقطاع يتم اليتيم بالاحتلام و هو أشدّه». (١١٣)

اما «رشد» و «عدم سفاهت در اين روايات داراى مفهوم خاصى است و بر توانايى بر حفظ اموال دلالت دارد كه ممكن است برخى اشخاص به هنگام بلوغ از آن بهره مند نباشند . اين نوع رشد موجب حصول «علت تامه» براى تصرف شخص در اموال خود مى‌گردد : «و إن احتلم و لم يؤنس منه رشد و كان سفيهاً او ضعيفاً فليمسك عنه وليّه ماله» (١١٤).

تفسير «اشدّ» به اين معنى اگرچه مخالف با نظر برخى مفسران است؛ (١١٥) اما با ديدگاه بسيارى ديگر ، چه آن دسته كه «اشد» را به بلوغ تفسير (١١٦) كرده‌اند يا گروهى


(١١٠)طوسى ، تهذيب الاحكام، ج ٩، ص ١٨٢.
(١١١)همان.
(١١٢) كلينى ، الكافي ، ج ٧ ، ص ٦٩ ، ح٧ . برخى از فقها اين دو روايت را به همراه روايت سومى از عبد اللّه‌ بن سنان كه در آن هم به سيزده سالگى به عنوان سن بلوغ اشاره شده، به منزله يك روايت مى‌دانند كه با اسناد مختلف نقل شده است: (ر.ك: شيخ انصارى ، كتاب الطهاره ، ص٥٨٨، چاپ حجرى).
(١١٣)همان ، ص ٦٨ ، ح ٢.
(١١٤)همان.
(١١٥)طوسى ، التبيان في تفسير القرآن ، ج٤ ، ص ٣١٨.
(١١٦) الشيخ عبد على بن جمعة العروسى، حويزى، تفسير نورالثقلين، ج١، ص ٧٧٨ و نيز جنابذى، بيان السعادة في مقامات العبادة ، ج ٢، ص١٦٠.