فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٥ - نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى سيد هدايت اللّه طالقانى
شبانه روز» است ( نه يك روز ) كه ١٧٥٠ كيلومتر مىشود (نه هشت فرسخ يا ٤٤ كيلومتر ) . ١٧٥٠ كيلومترتقريباً چهل برابر ٤٤ كيلومتر است.
نكته
براساس توضيحات مزبور، اگر وسيله نقليه در شهرى يا كشورى با شهر يا كشور ديگر فرق كند، يا كسى با وسيله نقليهاى غير از وسيله رايج عمومى مسافرت كند، بايد مسافتى را در نظر بگيرد كه مردم با وسيله نقليه عمومى مىپيمايند.
نتيجه عملى
مجموع مسير سفر برحسب بعد مكانى در گذشته هشت فرسخ بود و آنچه ضرورت دارد، اين است كه نصف آن (چهار فرسخ برابر ٢٢ كيلومتر) در رفت باشد. پس مجموع رفت و برگشت در گذشته هشت فرسخ يا ٤٤ كيلومتر بوده است، اما اينك مجموع رفت و برگشت ١٧٥٠ كيلومتر مىشود كه مسير رفت آن ٨٧٥ كيلومتر است.
نابرابرى دو مقياس براى سفر شرعى (بعد زمانى و بعد مكانى)، در زمان ما قطعى و داراى تفاوت فراوان است. براساس كدام منطق، ١٧٥٠ كيلومتر برابر ٤٤ كيلومتر است. به ناچار بايد يكى ،اصل و هميشگى باشد و ديگرى فرع و موقتى و متناسب با شرايط جاده ها و وسايل نقليه، در روايات ديديم كه بعد زمانى (روز) اصل و بعد مكانى مصداق ملموس آن است كه در قديم با قافله شتر هشت فرسخ شرعى يا حدود ٤٤ كيلومتر بوده و در زمان ما، با اتوبوس ١٧٥٠ كيلومتر است. در نتيجه، ملاك اصلى سفر شرعى ، يك شبانه روز حركت بـا وسايل نقليه رايج براى عموم مردم است كه مصداق آن در قديم، يك روز (روشنايى روز) و به لحاظ مسافت، برابر با هشت فرسخ يا حدود ٤٤ كيلومتر بوده و در زمان ما، يك شبانه روز و به لحاظ مسافت، برابر ١٧٥٠ كيلومتر است.