فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤١ - نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى سيد هدايت اللّه طالقانى
مىدهند. بديهى است اين مقدار براى چهارپايان است و در زمان كنونى كه مسافرت عموم مردم با اتوبوس است، همان يك شبانه روز است. براى روشن شدن اينكه اصل يك شبانه روز است، به فقره دوم حديث اول توجه شود كه امام رضا(ع) در باره علت تقصير در مسير يك روز مىفرمايد: « اگر در يك مسير يك روز تقصير واجب نمىشد ، در مسير هزار سال هم واجب نخواهد بود؛ زيرا روز بعد مانند روز قبلش است. بنابر اين اگر امروز تقصير واجب نشود، در نظير آن نيز واجب نخواهد شد، با وجود آنكه روزها مثل يكديگر هستند و هيچ فرقى با هم ندارند».
آيا اين روز است كه همواره ثابت است و به منطقه و فصل ارتباطى ندارد يا شبانه روز چنين حالتى دارد؟ بديهى است كه شبانه روز چنين است. در قديم معمولاً زمان حركت روز بود و شب به استراحت مىپرداختند. لذا در هر شبانه روز عملاً فقط در روز حركت مىكردند و از اين رو، بياض يوم سنّت بوده، ولى در زمان ما رانندگان تمام شبانه روز را حركت مىكنند.
دسته چهارم. دو يا سه روز: دسته چهارم شامل احاديث ٨ ، ١٧ ، ١٨ و ٢٠ است. اين چهار حديث ، علاوه بر اينكه بر ملاك شرعى سفر (روز) دلالت دارند، بر تعداد روز هم دلالت دارند. در اين مورد حديث اوّل حجيت ندارد؛ زيرا اوّلاً، دو روز بر خلاف روايات است. ثانياً، گفته نماز را تمام بخواند؛ در صورتى كه بايد نماز را شكسته بخواند. اين پيام موافق نظر حنفىهاست كه مسير سه روز را موجب قصر مىدانند؛ لذا در سفر دو روزه نماز را بايد تمام بخوانند.
در سه حديث ديگر، از امام سؤال شده كه در مسير يك يا دو يا سه روز افطار كند؟ امام پاسخ مثبت مىدهد. بديهى است كه در همه اين سفرها نماز شكسته است و روزه را بايد افطار كند.
اين سه حديث همانند بقيه احاديث باب يازدهم (نماز مسافر در وسائل) در باره