فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٥ - تأثير جنون در فسخ ازدواج رضا استادى
چند نكته
١. مشهور است كه گفته مىشود: «الجنون فنون؛ جنون اقسام گوناگونى دارد»؛ لكن در بحث فسخ ازدواج مقصود جنونى است كه عرفاً جنون بر آن صدق كند. بنابراين آيا جنون شامل جنون ادوارى مىشود؟ صاحب جواهر مىگويد: جنون بر آن صدق مىكند.
در روايت فقيه آمده: «جنون در حدى است كه اوقات نماز را تشخيص نمىدهد...» ممكن است اين عبارت براى بيان اندازهاى باشد كه جنون بر آن صدق مىكند و نه اين كه نوعى از جنون.
٢. در موارد جواز فسخ، ميان ازدواج دائم و موقت تفاوتى نيست؛ به دليل اطلاق ازدواج بر هر دو هر چند در برخى از اين روايات سخن از فسخ بدون طلاق به ميان آمده و طلاق مختص به ازدواج دائم است، لكن اين روايات اطلاقى ندارند و اطلاق بقيه روايات كه فسخ بدون طلاق در آنها نيامده كافى است.
٣. خيار فسخ ازدواج در عيوب موجب فسخ، فورى است. دليل آن، چنان كه گفته شده، اجماع است. اين اجماع مورد اشكال است، بنابراين به جز در مواردى كه به جهت قاعده لاضرر، حكم به خيار شود، نمىتوان قايل به فوريت شد.
٤. در روايت صفوان آمده است: «فإذا وقع عليها؛ هرگاه با او آميزش كرده باشد، نكاح فسخ نمىشود». شيخ طوسى در ذيل اين روايت مىفرمايد: مراد روايت اين است كه پس از علم به وضعيت زن با او آميزش كند، اما در روايت حلبى آمده كه حتى در صورت آميزش نيز ازدواج فسخ مىشود.
٥. در روايت حلبى آمده كه اگر زوجه پس از آميزش عقد را فسخ كند استحقاق مهر دارد. اما روايت صفوان ـ اگر تفسير شيخ را از آن بپذيريم ـ در موردى كه زوج از جنون زوجه آگاه نبوده و با او آميزش كرده، نسبت به استحقاق زوجه بر مهريه ساكت است.