فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٧ - بررسى شرط رشد در مسئوليت كيفرى عذرا مرادى
مفهوم رشد و سفاهت
افراد براى انجام امور مالى و حقوقى علاوه بر عقل و بلوغ مىبايست به حد «رشد» برسند و كسى كه به حد «رشد» نرسيده و به اصطلاح «سفيه» است، اگر چه بالغ و عاقل باشد، مجاز به تصرف در اموال خود نيست. مدرك فقها براى لزوم احراز رشد در مسائل مالى و حقوقى، شمارى از آيات و روايات است؛ از جمله آيه ٥ و ٦ سوره نساء و آيه٢٨٢ سورة بقره. در آيه ٦ سوره مباركه نساء آمده است:
{وابتَلوا اليتامى حَتى إذا بَلَغُوا النِّكاحَ، فَإن آنَستُم مِنهم رُشداً فادفَعُوا إِليهِم أموالَهم } ؛
يتيمان را بيازماييد تا آن زمان كه به مرحله ازدواج برسند. در آن هنگام اگر رشدى در آنان يافتيد، اموالشان را به آنها برگردانيد.
بر اساس روايتى از امام صادق(ع) منظور از رشد در آيه شريفه توانايىشخص بر حفظ مال است: (٦٤)
عن الصادق (ع)أنه سئل عن قول اللّه عزّ و جلّ: فان آنستم منهم رشداً فادفعوا إليهم أموالهم» قال: ايناس الرشد حفظ المال.
در روايت ديگر از عبداللّه بن سنان از امام صادق(ع)چنين آمده :
سأله أبى و أنا حاضر عن اليتيم متى يجوز أمره ؟ قال: حتى يبلغ أشدّه، قال : و ما أشدّه ؟ قال : إحتلامه. قال: قلت: قديكون الغلام إبن ثمان عشره سنه أو أقل أو أكثر و لم يحتلم . قال: إذا بلغ و كتب عليه الشيء ( و نبت عليه الشعر) جاز عليه أمره إلاّ أن يكون سفيهاً أو ضعيفاً (٦٥).
روايت ديگر روايت حسن بن وشّاء از عبداللّه بن سنان از امام صادق(ع)است:
(٦٤)ر.ك: فيض كاشانى، تفسير الصافي، ج١، ص٤٢٢ ؛ عياشى، تفسير العياشى، ج١، ص٢٢١.
(٦٥) وسائل الشيعه، ج ١٣، ص ١٤٣، ح٥.