٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣ - وصيت براى وارث آیة الله جعفر سبحانى

نمى‌تواند آن را ثابت كند، بلكه لسان آيه وصيت، با توجه به تأكيد مستفاد از واژه «كُتِبَ» كه نشان از آن دارد كه اين حكم تكليف ثابت مؤمنان است، ابا دارد كه اين حكم، موقت باشد و بيش از يك يا چند ماه دوام نداشته باشد. محمد عبده مى‌گويد:

دليلى وجود ندارد كه آيه ارث پس از آيه وصيت نازل شده باشد؛ زيرا سياق آيه با نسخ منافات دارد؛ چون وقتى خداوند حكمى را براى مردم تشريع مى‌كند و مى‌داند كه اين حكم موقت است و به زودى آن را نسخ خواهد كرد، بر آن تأكيد نمى‌كند؛ چنان كه در آيه وصيت تأكيد كرده كه اين حكم ثابت بر مؤمنان است و هر كس آن را تغيير دهد، دچار عذاب خواهد شد

.... ممكن است اين دو آيه را جمع كنيم، به اين گونه كه وصيت در آيه ارث مخصوص غير وارث است و مراد از خويشاوندان در آيه وصيت، خويشاوندانى باشد كه ممنوع الارث اند؛ هر چند كه اين ممنوعيت به دليل اختلاف در دين باشد. بر اين اساس، اگر كافرى، اسلام آورد و به هنگام مرگ، پدر و مادرش كافر باشند، مى‌تواند براى به دست آوردن قلوب پدر و مادر خود، براى آنها وصيت كند. (١٥)

ابتداى كلام شيخ عبده، داراى اتقان است، اما ذيل كلام او كه كوشيده با تخصيص جواز وصيت براى والدينى كه به سبب قتل، كفر، سرقت و مانند آن ارث نمى‌برند، بين آيه وصيت و آيه ارث جمع كند، سست است؛ زيرا مى‌توان پرسيد كه اگر مراد از پدر و مادر و خويشاوندان در آيه وصيت، ممنوعان از ارث هستند، با توجه به مصاديق اندك آن، اين تأكيد در آيه ارث چه معنايى دارد؟ آيا اين، نوعى تخصيص اكثر نيست كه مستهجن است؟ بنابراين چاره‌اى نداريم بپذيريم كه آيه عام است و شامل هر پدر و مادر و خويشاوندى مى‌شود، چه ممنوع از ارث باشند و چه نباشند.


(١٥) تفسير المنار، ج٢، ص ١٣٦ ـ ١٣٧.