فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠ - گستره مكانى ولايت ولىّ امر آیة الله محمد مؤمن قمى
حكم هموزن رسول خدا قرار داده است. اما با وجود مواردى كه ذكر شد، اعتبار سند اين روايت ثابت نيست.
حديث چهارم:
ما رواه الكليني عن أبي بصير عن أبى عبداللّه(ع)، قال: قلت به: أما على الامام زكاة؟ فقال: احلت يا أبا محمد، أما علمت أنّ الدنيا و الآخرة للإمام يضعها حيث يشاء و يدفعها إلى من يشاء جائز له ذلك من اللّه، إنّ الامام يا أبا محمد لايبيت ليلة أبداً وللّه في عنقه حقّ يسأله عنه؛ (٩)
كلينى از ابى بصير نقل كرده است كه به امام صادق(ع) گفتم: آيا بر امام زكات نيست؟ فرمود: اى ابا محمد، حلال شده است. آيا نمىدانى كه دنيا و آخرت براى امام(ع) است، هر گونه كه بخواهد آن را صرف مىكند و به هركس كه بخواهد مىبخشد و اين از طرف خداوند براى امام جايز شمرده شده است؟ اى ابا محمد، امام هرگز شبى را نمىخوابد كه براى خداوند برگردنش حقّى باشد و خداوند در مورد آن از او سؤال كند.
دلالت حديث بر مطلوب ما واضح است. مراد از دنيا، همان گونه كه مشخص شد، همين كره زمين و متعلقاتش است. امام فرموده است دنيا و آخرت نيز از طرف خداوند در اختيار امام قرار گرفته است.
سند حديث به سبب وجود حسن بن على بن أبى حمزه و پدرش ضعيف است، بلكه به سبب عدم وضوح حال ابى عبداللّه رازى جامورانى كه ابن وليد او را از نوادر الحكمه استثنا كرده است و صدوق نيز عمل او را پسنديده است، ضعف سند آشكارتر مىشود.
سه روايت اخير، اگر چه همگى سند معتبرى ندارند، اما مستفيض بوده و موافق معتبره ابن ريّان هستند، بنابر اين بعيد نيست كه ادّعاى وثوق و اطمينان به مضمون اين احاديث كنيم. پس ادلهاى كه همه جهان را گستره ولايت ولىّ امر مىداند، متعدد مىشوند.
(٩) كافى، باب أن الارض كلّها اللإمام(ع)، ج١، ص ٤٠٨، ح٤.