فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨ - گستره مكانى ولايت ولىّ امر آیة الله محمد مؤمن قمى
حديث دوم:
ما رواه الكليني بسنده عن جابر بن زيد الجعفي عن الباقر(ع)، قال: قال رسول اللّه(ص): خلق اللّه آدم و أقطعه الدنيا قطيعة، فما كان لآدم(ع) فلرسول اللّه، و ما كان لرسول اللّه فهو للأئمّة من آل محمد(ص)؛ (٤)
كلينى از جابر بن يزيد جعفى از امام باقر(ع) از رسول خدا(ص) نقل كرده است كه فرمود: خداوند آدم را خلق كرد و دنيا را به او واگذار كرد و هر آنچه براى آدم بود، پس براى رسول خدا(ص) است و هر آنچه براى رسول خدا(ص) بود، همان براى ائمه(ع) از آل محمد(ص) است.
دلالت حديث بر اين كه دنيا در اختيار آدم(ع)، رسول اعظم(ص) و امامان معصوم(ع) است، پس از بيانى كه در توضيح معتبر ابن ريّان گذشت، بسيار روشن است و واضح است كه قدر متيقن از دنيا، همين كره زمين با همه موجودات در آن و بر آن ـ مانند هوا ـ است. پس همه آنها تحت ولايت ولىّ قرار دارند.
دلالت حديث كامل است، اما سند حديث تمام نيست؛ چون به صورت مرفوع از احمد بن محمد نقل شده است و از طرفى راوى حديث از جابر بن يزيد جعفى، عمرو بن شمر است كه نجّاشى او را تضعيف كرده و گفته است: «وى بسيار ضعيف است. در كتابهاى جابر جعفى احاديثى اضافه شده است كه بعضى از آنها به او نسبت داده شده است. مسئله او محل اشتباه است». (٥)
گر چه احتمال مىرود تضعيف وى نيز ناشى از نقل احاديثى باشد كه عموم مردم آنها را غلوّ در باره ائمه(ع) مىشمردهاند، اما به هر صورت سند حديث تمام نيست.
(٤) كافى، ج١، ص ٤٠٩، باب أنّ الأرض كلّها للإمام(ع)، ح٧.
(٥) رجال نجاشى، ص٢٨٧.