فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣ - پيوند اعضا

مسلمان، با حرمت تصرّف در حق صاحب خون يا عضو، بدون اجازه وى، تزاحم دارد.

روشن است كه حفظ جان مهم‌تر است. بر اين مطلب ـ علاوه بر واضح بودن آن ـ برخى روايات تقيّه نيز دلالت مى‌كند.

در صحيحه محمد بن مسلم از امام باقر(ع) آمده است:

إنّما جعل التقيّة ليحقن بها الدم، فإذا بلغ الدم فلاتقيّة؛ (٣٦)

تقيّه براى محفوظ ماندن خونها تشريع شده است، و در خون تقيّه نيست يعنى شخص در شرايط تقيّه حق ندارد مؤمنى را به قتل برساند.

در ضمن موثقه ابو حمزه ثمالى از حضرت صادق(ع) آمده است كه فرمود:

إنّما جعلت التقية ليحقن بها الدم، فإذا بَلَغت التقيةُ الدم فلاتقية؛ (٣٧)

تقيه به جهت محفوظ ماندن خون [ مؤمنان] تشريع شده. اگر تقيه به مرحله ريختن خون [ مؤمنى ] برسد جايز نيست.

اگر جمله «إنّما جُعلت التقية ليحقن بها الدم» به سخن امام باقر(ع) در صحيحه فضلا كه فرمود: «التقيةُ في كل شيء يضطرّ إليه ابن آدم فقد أحلّه اللّه له (٣٨) ؛ خداوند تقيه را در هر چيزى كه بنى آدم به آن اضطرار داشته باشد حلال قرار داده است» ضميمه شود، دلالت مى‌كند بر اينكه حفظ خون مؤمن از هر واجب و حرامى مهم تر است؛ زيرا صحيحه فضلا دلالت مى‌كند بر اين كه: مخالفت با هر واجب و حرامى به جهت تقيه جايز است. معلوم است واجب و حرام از ملاكى كه رعايت آن لازم است و مقتضى امر يا نهى از آن شده، خارج نمى‌شود، بلكه تقيه از روشن‌ترين مصاديق تزاحم است كه در آن مى‌توان به جهت تقيه، از هر واجب و حرامى دست برداشت؛ بنابر اين اگر نهايت تقيه و حدّ آن اين است كه حرام مورد اضطرار، ريختن خون به ناحق باشد، ريختن خون غير، جايز نيست. تعليل به