٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٠ - پرتوى از بازتابهاى فقهى سيره حكومتى امام على(ع) در گفت و گو با آيت الله محمد مؤمن قمى

فقه اهل بيت: اهل سنت همه احكام اهل بغى را از امام على(ع) نقل مى‌كنند. شافعى هم مى‌گويد: اگر امام على(ع) نبود احكام اهل بغى اصلاً آشكار نمى‌شد و هميشه مخفى مى‌ماند.

بسيارى از علماى اهل سنت كه معاصر با امام باقر و صادق(ع) بودند به منظور فراگيرى احكام اهل بغى خدمت اين دو امام آمد و شد داشتند. آيا اين احكام براساس عناوين ثانويه بوده يا براساس احكام حكومتى؟

آيت اللّه‌ مؤمن: به عنوان ثانويه نبوده، جهاد با اهل بغى در زمان پيغمبر(ص) اصلاً تحقق پيدا نكرده بود. بنابراين از پيامبر(ص)، سنتى در مورد اهل بغى عملاً نبوده تا مسلمانان بدانند كه اگر دو گروه مسلمين به جان هم افتادند چه بايد كرد. در زمان ابوبكر و عمر و عثمان پيش نيامد. اولين موردى كه پيش آمد، در گيرى‌هاى داخلى در زمان حضرت امير(ع) بود. نخست جنگ جمل، بعد هم جنگ صفين و پس از آن خوارج نهروان.

اين يك موضوع جديد بود و روايتى از پيامبر در دست نبود، خود حضرت احكامى صادر كردند. البته احكام حضرت خلاف حكم اللّه‌ نبود، بلكه حكم اللّه‌ بود و حضرت امير اولين كسى بود كه آن را بيان كرد، در برخى روايات آمده است: «اول من بيّنها» .

ممكن است برخى از اين احكام، حكم حكومتى نباشد بلكه عنوان ثانوى داشته باشد، چون در روايت (١٦) ابوبكر حضرمى كه سند آن هم خوب است آمده كه در زمان ظهور ولى عصر ـ صلوات اللّه‌ عليه ـ ايشان طور ديگرى عمل مى‌كند.


(١٦) كافى، ج ٥، كتاب الجهاد، ص ٣٣، ح ٤.