{ يسالونك عن الاهلة قل هى مواقيت للناس والحج وليس البر بان تاتوا البيوت من ظهورها ولكن البر من اتقى واتوا البيوت من ابوابها واتقوا اللّه‌ لعلكم تفلحون} (٣٢) ، در باره هلال هاى ماه از تو سؤال مى كنند بگو: آنها بيان اوقات [و تقويم طبيعى ]براى [نظام زندگى ]مردم و[تعيين وقت ]حج است. كار نيك، آن نيست كه از پشت خانه ها وارد شويد بلكه نيكى اين است كه پرهيزكار باشيد و از در خانه ها وارد شويد وتقوا پيشه كنيد، تا رستگار شويد!

مردم در مورد زياد و كم شدن ماه و حكمت آن، از رسول خدا(ص) سؤال مى كردند. پيامبر به ايشان فرمود:

حكمت زياد و كم شدن ماه چيزى است كه به مصالح دين و دنياى ايشان مربوط است، زيرا اگر هلال مانند خورشيد هميشه مدور ديده مى شد، تعيين وقت به واسطه آن امكان پذير نبود. بنابراين هلال ها بيان اوقات براى [نظام زندگى ]مردم در دنيا و عباداتشان هستند.

ملاحظه مى كنيم كه رسول خدا(ص) هلال را ميزان سنجش وقت قرارداده است و هلال هم چيزى جز رؤيت نوارى باريك در وقت غروب، نيست از اين رو هلال ناميده شده است كه وقتى ديده مى شود، مردم با ذكر آن هلهله مى‌كنند.

بنابراين ميقات، فقط به وجود آمدن هلال در وقتى از اوقات و خروج آن از محاق، نيست بلكه ميقات عبارت است از:به وجود آمدن هلال و رؤيت آن به هنگام غروب خورشيد. اين قيد در اين استدلال، با اهميت است و متبادر از آيه مذكور به حكم اين كه خطاب به عموم مردم در جاى جاى كره زمين است اين است كه معيار وقت براى هر

(٣٢) بقره، آيه١٨٩.