«جزّ» قطع است، و «لحا» ـ به كسر لام ـ جمع «لحيه» است. و توفير شوارب، گذاشتن موى شارب است به حال خود تا دراز شود، و اِعفاء لحيه، به همزه‌قطع باب اِفعال، ترك جزّ لحيه و قطع ناكردن موى است. و فطرت عبارت از ملّت اسلام و استواء خلقت است، ومراد از اعفاء دراين مقام مراعات در اعتدال است.

مسأله: همچنان كه تراشيدن و قطع كردن لحيه از شعار فطرت و طريق ملّت بيرون آمدن و به زىّ كفره و طريق مجوس متّزى و مشتبه بودن است، همچنين توفير خارج از حدّ اعتدال و ترك اصلاح كردن و يك بار دراز گذاشتن شعر لحيه تشبّه يهود و خروج از سنّت دين اسلام است.

از مسانيد مستفيضه اصول معتبره حديث، و از مراسيل مقبوله من لايحضره الفقيه است: قال رسول اللّه‌(ص) : «حفّوا الشوارب و اعفوا اللّحى ولاتشبّهوا باليهود» (١٢٥) .

و «أحفوا» و «أعفوا» ـ به فتح همزه قطع ـ بناء فعل امر است از باب افعال. «اِحفا» عبارت است از مبالغه كردن در امرى. و «اِعفا» عبارت است از ترك و باز گذاشتن امرى، يعنى مبالغه كنيد در جزّ شارب، و ترك كنيد قصّ لحيه. امّا در اعفاء لحيه تشبيه مكنيد به يهود؛ چه ايشان در اعفا و ترك اصلاح و تطويل لحيه مبالغه تمام دارند.

دراكثر نسخ فقيه «حفّوا» ـ به ضمّ حاء مهمله و تشديد فاء ـ واقع است، در ذكرى (١٢٦) نيز آن چنان منقول شده از «حفّ» به معنى نتف و قطع و ازاله شعر. و آنچه اوّلا نقل كرديم، اصحّ و امتن است.

و نيز از مراسيل فقيه است:«نظر رسول اللّه‌(ص) إلى رجل طويل اللحية، فقال: ما كان على هذا لو هيّأ من لحيته. فبلغ الرجل ذلك فهيّأ من لحية بين اللحيتين، ثمّ دخل على النبي(ص)، فلمّا رآه قال: هكذا فافعلوا» (١٢٧) .

«هيّأ» به تشديد ياء ميان‌ها و همزه، از تهيه، به معنى اصلاح، و استعمال آن به «لام» و

(١٢٥) همان، ح٣٣٢.
(١٢٦) الذكرى، ج١، ص١٥٩.
(١٢٧) من لايحضره الفقيه، ج١، ص٧٦، ح٣٣٣.