فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٠٢ - شخصيت و مكتب فقهى ابن جنيد اسكافى* صفاءالدين خزرجى
ارتباط او دراين دوران با امام عصر(عج) يا با نوّاب ايشان نقل نشده است، به رغم آن كه او با آنان دربغداد مىزيسته و درحق او ستايش يا نكوهشى از طرف آنان صادر نشده است جزيك قضيه كه برخى آن را نقل كرده اند (٤٤) و مأخذ آن، گفتار نجاشى است كه از برخى اساتيد خود شنيده است كه نزد او مالى و نيز شمشيرى از امام زمان(عج) بوده و در مورد آنها به كنيز خود وصيت كرد. (٤٥) سيد بحرالعلوم از اين كلام ، وكالت امام زمان(عج) را برداشت كرده است (٤٦) و چه بسا سخن شيخ حنفيان درنيشابور درمورد ابن جنيد بنا به نقل شيخ مفيد مؤيّد ادّعاى ابن جنيد باشد. شيخ حنفى گويد:
درسال ٣٤٠ مردى از رافضيان، معروف به جنيدى به نيشابور آمد و مدعى بود كه به فقه شيعه آگاه است و منافقانه به ظاهر خود رااز اهل سنت معرفى كرد. مردم مال بسيارى به او دادند تا به امامشان كه ادعا دارند او اينك وجود داشته و به ماجراى سرداب استناد مىكنند برساند. او به مردم گفت كه با امام زمان(عج) از طريق نامه ارتباط دارد وامامشان در اطراف حجاز ساكن است. (٤٧)
اين گفتار با سخن پيشين دراصل وجود مال همسان است، هرچند درادّعاى وكالت با آن تفاوت دارد چنان كه دراين عبارت به رساندن مال به امام زمان(ع) ـ با فرض صحت نقل ـ تصريح شده درحالى كه درگفتار پيشين، اين امر از ظاهر لفظ استفاده مىشد.
برخى نيز گفتار نجاشى را چنين توجيه كرده اند كه ابن جنيد به مصرف كردن حقوق و اموال امام(ع) اعتقاد نداشته و معتقد بوده كه مىبايست اموال امام حفظ و پيوسته وصيت شود.بدين دليل آن را حفظ كرده و پس از خود وصيت كرده است. (٤٨) اين رأى، ديدگاه
(٤٤) رجال علامه، ص١٤٥؛ايضاح الاشتباه، ص٢٩١؛ الفوائد الرجاليه، ج٣، ص٢٠٥.
(٤٥) رجال نجاشى، ص٣٨٥، چاپ جامعه مدرسين.
(٤٦) الفوائد الرجاليه، ج٣، ص٢٢١.
(٤٧) المسائل الصاغانيه(ضمن مؤلفات شيخ مفيد)، ج٣، ص٥٦.
(٤٨) نك: تنقيح المقال، ج٢، ص٦٧.