الكشكول - الشيخ البهائي - الصفحة ١٣٧ - للشيخ أبي علي ابن سينا و يقال أنه لأبي علي بن مسكويه
للشيخ أبي علي ابن سينا و يقال أنه لأبي علي بن مسكويه
اگر دل از غم دنيا جدا توانى كرد # نشاط و عيش بباغ بقا توانى كرد
وگر به آب رياضت برآورى غسلى # همه كدورت دل را صفا توانى كرد
ز منزلات هوس گر برون نهى قدمى # نزول در حرم كبريا توانى كرد
وگر ز هستى خود بگذرى يقين ميدان # كه عرش و فرش و فلك زير پا تواني كرد
و ليكن اين عمل ره روان چالاكست # تو نازنين جهاني كجا توانى كرد
نه دست پاى أمل را فرو تواني بست # نه رنگ و بوى جهان را رها توانى كرد
چو بو على ببر از خلق گوشهء بگزين # مگر كه خوى دل از خلق وا توانى كرد
مجموع ٢٢ عدد و ضلع هـ و ٦ پس محفوظ ٢٨ باشد و ضلع ا ج پنج عدد است بالفرض و مجموع اعداد متواليه از واحد تا پنج پانزده است چون ثلث آن يعنى ٥ را در ٢٨ ضرب كنيم حاصل ٤٠ باشد «١٤٠ ٢٨*٥) و هو المطلوب چون ضلع اقصر را از ضلع اطول تفريق كنيم ما بقى عدد ضلع بالاست «انتهى» .
اسكن ٥ ج ١
و هـ+ج د+ا ب
٢٨ ٦+١١+١١
١٥ ٥+٤+٣+٢+١
١٥ ٣: ١٥
١٤٠ ٢٨*٥
٦ ٥-١١.
دليل ١-زاويه ا ج ب بزرگتر است، از زاويه ا د ج اگر هـ بالا رود در نقطهء د برسد ا هـ تبديل به ا د ميگردد و ثابت شده است كه مجموع زوايا درونى يك مثلث دو قائمه «١٨٠ درجه» است زاويه ا ثابت و برابر ٩٠ درجه يعنى يك قائمه است چون زاويه ا ب ج تبديل بزاويه بزرگتر ا ب د شده در نتيجه زاويهء ادب از زاويه ا ج ب كوچكتر ميشود، چون زاويه ديد كوجك شده نقطه ب به ا نزديكتر ديده ميشود بنظر مىآيد خط ا ب كوچكتر شده است. و نيز زاويه ا ج ب زاويه خارجه مثلث «سه كوشه» د ج ب مىباشد پس از زاويه ب د ج بزرگتر است. اسكن
اگر چشم را در نقطهء ج قرار دهيم يك شعاع بصرى بيك سمت خط و يك شعاع بصرى بسمت ديگر خط مىتابد، زاويهاى كه بين اين دو شعاع بصرى پيدا ميگردد زاويه ديد گويند چون خط را تحت اين زاويه مىبينيم هر اندازه اين زاويه كوچكتر شود خط كوتاهتر بنظر مىآيد بطورى كه اگر اين زاويه بيك دقيقه برسد خط يك نقطه ديده ميشود.
اسكن دليل ٢-مجموع زاويههاى داخلى هر مثلث مساوى دو قائمه «١٨٠ درجه» است. (ا ب هـ+ب ا هـ) -١٨٠ ب هـ ١ بنابراين اگر نقطهء هـ بتدريج دورتر برود يعني چشم از خط ا ب د.
دور بشود مجموع دو زاويه داخل پرانتز «دو هلال» بتدريج و كمكم زياد ميشود و اندازه زاويه برأس هـ كه تفاضل اين مجموع از ١٨٠ درجه بتدريج كم يعنى هر قدر از خط دور كرديم بنظر ميرسد كه از خط ا ب كوچك شده است.