بدن نيز كمتر مى‌باشد و پيمودن مرحله انتهايى بيمارى تا به مرگ به كندى انجام مى‌پذيرد، [١] ولى در گداختن و نضج يافتن و پذيرش دوا، بسيار سركش‌ [٢] مى‌باشد [٣]؛ اين بود اصناف خلطهاى طبيعى و زايد غير طبيعى.

جالينوس مى‌گويد: كسانى كه مى‌پندارند خون، تنها خلط طبيعى بدن است، و ديگر خلطها زايد بوده و مورد نياز بدن نمى‌باشند، در اشتباه مى‌باشند، زيرا اگر اين چنين بود و خون به تنهايى همه اندام بدن را تغذيه مى‌نمود، بايد همه آنها در مزاج و هيأت با يكديگر شباهت داشته باشند، و نبايد استخوان محكم‌تر از گوشت باشد، مگر به اين علت كه خونِ تغذيه كننده آن، خونى آميخته با گوهر سفت سوداوى بوده باشد، و مغز از آن نرم‌تر نباشد مگر به اين علت كه خونِ تغذيه كننده آن، خونى آميخته با گوهر نرم بلغمى بوده باشد؛ و علاوه بر اين دليل، شما خون را پيوسته آميخته با اخلاط ديگر مشاهده مى‌كنيد نه به تنهايى، (و اين آميختگى ادامه دارد تا) هنگام خارج كردن و قرار دادن خون در ظرف آزمايش، پس در اين زمان است كه جدايى خون از آنها را مى‌بينيم، و بخشى همانند كف، و آن صفراء و بخشى همانند سفيده تخم مرغ (نپخته)، و آن بلغم و بخشى همانند رسوب و دُردى و آن سوداء، [٤] و بخشى نيز آبكى و آن آبى است كه زايد آن به ادرار از بدن دفع مى‌گردد. و آب از خلطها شمرده نمى‌شود، زيرا آب چيزى است كه نوشيده مى‌شود ولى در فرايند تغذيه بدن قرار نمى‌گيرد، و تنها نياز بدان به جهت رقيق كردن غذا و عبور دادن آن‌

[١] به دليل غلظت ماده كه باعث انتشار كند آن در بدن مى‌گردد.

[٢] اين نيز به دليل غلظت و خشكى ماده مى‌باشد كه در برابر دارو از خود مقاومت نشان مى‌دهد.

[٣] افزايش سوداء در بدن باعث بروز بيمارى‌هاى سوداوى بويژه بيمارى‌هاى اعصاب و روان مانند ماليخوليا مى‌گردد.

سوداى غير طبيعى نيز باعث بروز طيف وسيعى از بيمارى‌ها مى‌گردد: (سوداى صفراوى) سوداى سوخته از صفراء، بسيار ناپسند و باعث بروز تب ربع زودگذر، زخم‌ها و ورم‌هاى بدخيم و جذام و نوعى ماليخوليا كه شخص جهنده، خشمناك و كشنده مى‌گردد. (سوداى بلغمى) سوداى سوخته از بلغم (رقيق و غليظ) باعث تب‌هاى بلغمى، تب ربع ديرپا، زخم‌هاى ديرپا و ماليخولياى كه شخص خيره و ابله و خواب آلود گردد. (سوداى دموى) سوداى سوخته از خون از ديگر اقسام بهتر باشد و باعث ماليخوليايى كه شخص خندان و آواز خوان باشد. (سوداى سوداوى) سوداى سوخته از سوداء (رقيق و غليظ) به غايت ناپسند، رنگ تيره، ترش و تيز باشد باعث بروز زخم‌هايى كه بهبودى ندارد و ماليخولياى آن خوب نگردد. (برگرفته از هداية المتعلمين، ص ٣٦)

[٤] خون نيز به سرعت رسوب نموده (مرده) و به سوداء تبديل مى‌گردد.