ترجمه قانون در طب - ابن سينا - الصفحة ٤٣١ - فصل سىام تشريح استخوان گام

استخوان‌هاى گام بيست و شش عدد مى‌باشد كه عبارتند از: استخوان قاپ (كعب) [١] كه بدان بندگاه ساق كامل مى‌گردد، استخوان پاشنه (عقب) كه پايه راست ايستادن بر آن استوار مى‌باشد، استخوان زورقى (ناوى) كه بدان گودى كف پا به وجود مى‌آيد، استخوان‌هاى چهارگانه‌ [٢] ميخى (مچ پا) آنها با استخوان‌هاى كف پا پيوند مى‌خورند؛ يكى‌

از آنها استخوان نردى (مكعبى) است كه چون شش ضلعى در جانب خارجى گام قرار دارد و به وسيله آن، جانب خارجى پا به خوبى روى زمين قرار مى‌گيرد و استخوان‌هاى پنج گانه كف پايى.

درباره استخوان قاپ، بايد گفت كه استخوان قاپ (كعب) انسان نسبت به استخوان قاپ ديگر حيوانات به شكل مكعّب، نزديك‌تر مى‌باشد، گويا برجسته‌ترين استخوان گام است كه در حركت كردن سودمند مى‌باشد، چنان كه استخوان پاشنه برجسته‌ترين (بزرگ‌ترين) استخوان پا است كه در ايستادن سودمند مى‌باشد.

استخوان قاپ در بين دو انتهاى برآمده از درشت نى و نازك نى‌ [٣] قرار دارد كه آن را همه جانبه، يعنى از بالا و عقب آن و نيز از دو طرف خارجى و داخلى، احاطه نموده‌اند. [٤]

دو طرف استخوان قاپ (از پايين) در دو گودى استخوان پاشنه بسيار محكم فرو رفته است و استخوان قاپ واسطه بين استخوان ساق و پاشنه مى‌باشد و بدان وسيله پيوند آن دو به نيكويى انجام مى‌گردد و بندگاه بين آن دو محكم و از لرزش مصون مى‌باشد.

[١] استخوان قاپ (تالوس-Talus ( با مفصل شدن به انتهاى تحتانى نازك نى، قوزك خارجى را ايجاد مى‌كند.

[٢] پاره‌اى از علماى تشريح استخوان نردى (كوبوئيد-Cuboid ( را از استخوان‌هاى رسغ محسوب نداشته‌اند لذا نزد آنها سه عدد مى‌باشد (گزيده از شرح آملى، ص ٢٤٥) در ضروريات آناتومى اسنل، ص ٤٣ نيز استخوان‌هاى ميخى (كونئيفورم-Cuneiform ( را سه عدد برمى‌شمرد و مى‌گويد: استخوان‌هاى كوچك و گوه‌اى شكل‌اند كه در خلف با استخوان ناويكولار (ناوى-Navicular ( و در قدام با استخوان متاتارسال (كف پايى-Metatarsal ( مفصل مى‌شوند.

[٣] بدان دو برآمدگى كعبين (دو كعب) مى‌گويند.

[٤] معناى عقب آن (قفاه) پشت نيست زيرا آن دو برآمدگى از پشت احاطه ندارند بلكه مقصود پشت دو طرف از بالا مى‌باشد. (گزيده از شرح آملى، ص ٢٤٦) و از جلو با استخوان زورقى مفصل مى‌باشد.