ترجمه قانون در طب - ابن سينا - الصفحة ٤٧١ - فصل بيست و دوم تشريح ماهيچههاى شكم
فصل بيست و دوم: تشريح ماهيچههاى شكم
ماهيچههاى شكم هشت عدد مىباشند كه همه در ايفاى چند فايده شركت دارند:
١. كمك به دستگاه تخليه براى فشار وارد كردن بر آنچه در احشا از مدفوع و ادرار وجود دارد، و نيز فشار براى خروج جنين از رحم؛
٢. تكيه گاهى براى حجاب حاجز مىباشد و نيز آن را وقت باز دم براى بيرون راندن هوا (يا دميدن در چيزى) كمك مىنمايد؛
٣. با ايجاد حرارت، معده [١] و رودهها [٢] را گرم مىنمايد.
از اين هشت ماهيچه يك زوج مستقيم [٣] است كه به صورت راست، از غضروف خنجرى فرود مىآيد و رشته آن در طول به سوى استخوان شرمگاه امتداد مىيابد و انتهاى آن در آنچه بعد از شرمگاه قرار دارد، گسترده مىگردد، اين زوج از ماهيچه از ابتدا تا انتها از گوهرى گوشتى [٤] برخوردار مىباشد.
(از هشت ماهيچه) دو ماهيچه ديگر (ماهيچه عرضى)، [٥] اين زوج ماهيچه (مستقيم) را در پهنا قطع مىنمايند و جايگاه آن دو بالاى پرده كشيده شده روى همه شكم [٦] و
زير دو ماهيچه دراز (ماهيچه مستقيم) مىباشد و تقاطع به وجود آمده بين رشتههاى اين دو ماهيچه (عرضى) و رشتههاى دو ماهيچه اولى (مستقيم) تقاطع بر زواياى
قائمه مىباشد.
[١] لذا با حرارت، هضم معدى خوب انجام مىگيرد.
[٢] لذا با حرارت رودهها، تخليه خوب انجام مىگيرد و يبوست عارض نمىگردد.
[٣] در طرفين خط وسط شكم، يك عضله پهن عمودى به نام عضله مستقيم شكمى (RectusAbdominis( وجود دارد. مبدأ آن سمفيزپوبيس (شرمگاه) و انتهاى آن غضروفهاى دندهاى ٥، ٦، و ٧ و زايده گزيفوئيد (خنجرى) مىباشد. عمل آن محتويات شكم را تحت فشار قرار داده و ستون مهرهها را خم مىكند، جزو عضلات فرعى باز دم نيز مىباشد. (ضروريات آناتومى اسنل، ص ١٠٠ و جدول ١١- ٣)
[٤] تا حرارت بيشترى براى گرم نگه داشتن معده و روده (زير آن) ايجاد نمايد.
[٥] عضله عرضى شكم (Transversus( مبدأ آن، شش غضروف دندهاى تحتانى ... انتهاى آن، زايده گزيفوئيد ... عمل آن، محتويات شكم را تحت فشار قرار مىدهد. (ضروريات آناتومى اسنل، ص ١٠٠)
[٦] مقصود پرده صفاق مىباشد.