ترجمه قانون در طب - ابن سينا - الصفحة ٤٩٠ - فصل دوم تشريح عصب مغزى و كانالهاى آن
٣. مبدأ زوج سوم [١] حد مشترك بين جلوى مغز و عقب آن نزد قاعده مغز مىباشد [٢]. اين زوج در ابتداى رويش، اندكى با زوج چهارم آميخته مىباشد سپس با جدايى از آن (هر فرد آن) به چهار شاخه منشعب مىگردد:
الف. شاخهاى كه از محل ورودى رگ سباتى (به كاسه سر)- بعدا درباره آن توضيح مىدهيم- خارج مىگردد و از گردن به سوى پايين شروع به سرازير شدن مىنمايد تا از حجاب حاجز عبور مىكند و در بين اعضاى احشايى زير حجاب [٣] توزيع مىگردد.
ب. شاخه دوم خروجى آن از شكاف واقع در استخوان گيجگاهى مىباشد و آن گاه كه از آن جدا گرديد به عصب جدا شده از زوج پنجم- كه بعدا شرح حال آن را مىگوييم- پيوند مىخورد.
ج. شاخه سوم از شكاف خروجى زوج دوم بالا مىآيد، زيرا مقصد آن، اعضاى واقع در جلوى صورت مىباشد [٤] و عبور آن از خروجى زوج نخستِ تو خالى شايسته نيست، زيرا باعث مزاحمت براى برجستهترين عصب مغزى (بينايى) مىشود و آن را تحت فشار قرار مىدهد در نتيجه باعث بسته شدن فضاى تو خالى عصب مىگردد. [٥]
اين شاخه از زوج سوم آن گاه كه از خروجى خود جدا شود خود به سه زير شاخه
تقسيم مىگردد:
١. زير شاخه اول از آن به طرف گوشه چشم [٦] مايل مىگردد و از آن جدا شده و به سوى ماهيچههاى گيجگاهى، ماهيچههاى جونده، ماهيچه ابرو، ماهيچه پيشانى و ماهيچه پلك مىرود.
[١] عصب سه قلو (TrigeminalNerve(.
[٢] مقصود از تعبير حد مشترك بين مقدم مغز و مؤخر آن نزديك قاعده، پل مغزى و بصل النخاع مىباشد.
[٣] مانند معده و رودهها.
[٤] محل خروجى زوج سوم نزديك و محاذى با اعضاى صورت مىباشد.
[٥] موجب بطلان يا كاهش بينايى مىشود.
[٦] گوشه چشم خارجى و كوچكتر كه به طرف گوش است.