سپس از آن جدا مى‌گردد و به سوى كام مى‌رود و به آن حس بساوايى‌ [١] مى‌بخشد. اين زوج، عصب كوچك مى‌باشد ولى از زوج سوم سخت‌تر است زيرا كام و غشاى مخاطى آن از غشاى مخاطى روى زبان سخت‌تر مى‌باشد [٢]. هر فرد از زوج پنجم به دو شاخه به شكل دو لايه (مضاعف) منشعب مى‌گردد بلكه نزد بيشتر علماى تشريح هر فردى از آن در حقيقت يك زوج جداگانه از عصب محسوب مى‌شود، [٣] رويشگاه آن از دو جانب مغز مى‌باشد. شاخه اول‌ [٤] از هر زوج آن به سوى غشاى پوششى پرده صماخ گوش مى‌رود، پس در همه آن پراكنده مى‌گردد و رويشگاه اين شاخه در حقيقت بخش مؤخر مغز مى‌باشد [٥] و به وسيله اين عصب حس شنوايى منتقل مى‌گردد؛ و شاخه دوم‌ [٦] كه نسبت به شاخه اول كوچك‌تر است از شكاف واقع در استخوان سنگى گيجگاه (صدفى) بيرون مى‌آيد. اين شكاف را به دليل وجود پيچيدگى زياد و پيچ و خم در مسير آن، اعور و اعمى (شكاف كور) مى‌نامند تا بدين وسيله مسافت طولانى گردد و انتهاى آن از ابتداى آن دور شود تا عصب پيش از خروج از آن شكاف، دورى از مبدأ را تجربه كند و به دنبال آن‌

[١] حس در كام لامسه (بساوايى) مى‌باشد چنانچه جيلانى و اهوازى در كامل الصناعه (ج ١، ص ٦٤) بدان تصريح نموده‌اند بر خلاف جرجانى (ذخيره، ص ٣٩) كه حس كام را مانند زبان چشايى گرفته است.

[٢] زيرا زبان و پوشش روى آن به دليل حس قوى‌تر (چشايى) و حركات متنوع به نرمى بافت، نياز بيشترى دارند.

[٣] حتى جالينوس مى‌گويد: اين دو از يك رويشگاه واحدى خارج نمى‌شوند بلكه هر يك، از مبدأ جداگانه رويش مى‌يابند.

از اينجا و با توجه به تقسيم بندى متفاوت اعصاب مغزى نزد گذشتگان از علماى تشريح به ريشه اختلاف ايشان با تشريح جديد در تعداد زوج‌هاى عصب مغزى پى مى‌بريم، مثلا به دليل تقارب رويشگاه، شاخه‌اى از عصب شمرده شده و امروزه عصب جداگانه.

[٤] عصب دهليزى- حلزونى (V estibulocochlear Nerve( از دو دسته الياف حسى به نام‌هاى دهليزى و حلزونى تشكيل شده است هر دو قسمت از سطح قدامى مغز در بين كنار تحتانى پل و بصل النخاع خارج مى‌شوند اين عصب در حفره كرانيال خلفى همراه با عصب صورتى به طرف خارج رفته و سپس وارد مجراى گوش داخلى مى‌شود. (ضروريات آناتومى اسنل، ص ٢٤٥)

[٥] بين كلام ابن سينا در اينجا كه رويشگاه اين عصب را «الجزء المؤخر» مى‌گويد و در كتاب سوم «من المقدم» بخش قدامى مغز مى‌گويد، تفاوت به نظر مى‌آيد كه مقصود از جزء مؤخر، بطن مغز نمى‌باشد. لذا براى جمع بين اين دو تعبير عبارت اسنل را يادآورى مى‌كنيم: هر دو قسمت از عصب از سطح قدامى مغز در بين تحتانى پل و بصل النخاع خارج مى‌شود.

[٦] عصب صورتى (Facial Nerve( دو ريشه اين عصب از سطح قدامى مغز در بين پل مغزى و بصل النخاع خارج مى‌شوند عصب صورتى در حفره كرانيال خلفى همراه با عصب دهليزى- حلزونى به سمت خارج رفته وارد مجراى گوش داخلى مى‌شود كه در قسمت خاره‌اى گيجگاهى قرار دارد ... و از سوراخ نيزه‌اى- پستانى خارج مى‌شود. (ضروريات آناتومى اسنل، ص ٢٤٣)