ترجمه قانون در طب - ابن سينا - الصفحة ٣٩١ - فصل سوم تشريح استخوانهاى زيرين كاسه سر
ديواره اول، استخوان پيشانى مىباشد و محدود مىكند آن را از بالا، درز تاجى و از پايين با درز ديگرى كه ادامه درز تاجى بوده و از روى چشم نزديك ابرو عبور كرده و انتهاى آن به طرف ديگر درز تاجى متصل گرديده است.
دو ديواره ديگر (گيجگاهى) [١] كه در دو طرف راست و چپ سر قرار گرفته و آن دو استخوانى است، كه سوراخ دو گوش در وسط آن قرار دارد و به لحاظ سختى آن، بدان استخوان سنگى مىگويند، و محدود مىكند هر يك از اين دو استخوان را از بالا، درز قشرى و از پايين، درزى كه از سمت درز لامى مىآيد و به درز تاجى منتهى مىگردد، اين درز از جلو، بخشى از درز تاجى شمرده مىشود و از عقب، بخشى از درز لامى.
اما ديواره چهارم (استخوان پس سر) [٢]، محدود مىكند آن را از بالا درز لامى و از پايين درز مشترك بين سر [٣] و استخوان وتدى كه دو طرف درز لامى را به هم مىرساند.
اما استخوان قاعده مغز (شب پرهاى) [٤] و آن استخوانى است كه ديگر استخوانهاى سر بر آن نهاده شده و بدان استخوان وتدى (ميخى) نيز مىگويند، اين استخوان براى دو منظور، سخت و محكم آفريده شده است:
١. تا بر تحمل سنگينى استخوانهاى سر يارى گردد؛ ٢. هرچه سخت باشد كمتر پذيراى عفونت از ناحيه فضولات سر مىگردد، زيرا اين استخوان زير مواد زايد سر جاى دارد كه پيوسته در حال ريزش است، [٥] لذا بايد در استحكام آن نهايت رعايت به عمل آيد.
در هر دو طرف گيجگاه (زير عضله) دو استخوان سخت قرار دارد تا عصبى را كه در آن گذر مىنمايد، بپوشاند و قرار گرفتن اين دو استخوان در طول گيجگاه به نحو مايل مىباشد، به اين دو استخوان، زوج (جفت) مىگويند.
[١] تمپورال (Squamous Temporal(.
[٢] اكسى پيتال (Occipital(.
[٣] مقصود از سر پشت سر است، چنان كه پيش از اين گفته شد، و ممكن است در اينجا مقصود، مفصل بين سر و مهره اولى گردن باشد زيرا پايين اين ديواره، مشترك است با انتهاى استخوان وتدى و مهره اول گردنى و نخاع از سوراخ بزرگى كه در اين استخوان مىباشد، عبور كرده و وارد سر مىگردد.
[٤] اسفنوئيد (Sphenoid(.
[٥] علاوه بر آن در معرض تصاعد بخارات بدن نيز قرار دارد، لذا با استحكام بيشتر از عفونت و فساد آن جلوگيرى مىگردد.