اما اختلاط بلغم با مائيت (آب گونه) به تنهايى، بدون تحقق سبب دوم (عفونت) [١] هرگز باعث پيدايش نمك نمى‌گردد، و شايد «أو» (كه براى تقسيم مى‌باشد و معادل آن در فارسى «يا» است) در كلام جالينوس واو عاطفه و بدون همزه بوده است، (كه براى جمع بين دو چيز است.) در اين صورت، مطلب تمام است‌ [٢].

٦. بلغم حامض (ترش)، همان گونه كه بلغم شيرين، دو گونه است:

الف. شيرينى به خودى خود؛ ب. شيرينى در اثر آميزش با چيزى خارجى.

ترشى بلغم نيز دو گونه به وجود مى‌آيد:

الف. در اثر آميزش با چيزى بيگانه يعنى سوداى ترش كه آن را بيان خواهيم كرد.

ب. ترشى به سبب رخداد چيزى در خود بلغم، بدين گونه كه بلغم شيرينِ ياد شده،

يا بلغمى كه در راه شيرين شدن است، مانند بسيارى از افشره‌هاى شيرين، ابتدا جوش آيد سپس ترش گردد.

٧. بلغم عفص (گس مزه)، اين نوع بلغم غير طبيعى نيز وضعيتى مشابه بلغم ترش دارد، زيرا چه بسا عفوصت آن در اثر آميزش با سوداى عفص به وجود آيد، يا به سبب ظهور خود بخودى سردى بسيار كه باعث خشكى آب آن و به دليل خشكى، استحاله اندك‌ [٣] به ارضيت (زمين) يابد سپس حرارت ضعيفى نيست تا آن را بجوشاند و ترش گرداند و نيز حرارت نيرومندى نيست تا آن را نضج آورد، در نتيجه مزه آن گس گردد.

٨. بلغم زجاجى، از اقسام بلغم غير طبيعى گونه‌اى زجاجى است كه سفت و متراكم مى‌باشد، و در چسبندگى و سنگينى همانند آبگينه گداخته است.

اين بلغم غير طبيعى (علاوه بر قوام و هيأت غير طبيعى، از حيث مزه نيز متفاوت است) بسا مزه ترش دارد، و بسا بى‌مزه است، گويا غليظ بى‌مزه آن، همان بلغم خام باشد،

[١] هرگاه دو سبب (عفونت و مائيت) با بلغم رقيق آميخته گردند، باعث ايجاد بلغم شور مى‌گردد.

[٢] يعنى سبب نمك شدن عفونت با مائيت است، و در اين صورت ديگر اشكال به كلام جالينوس وارد نيست، گويا عفونت در بيان جالينوس به معناى سوختن و احتراق است.

[٣] استحاله اندك به ماهيت ارضى، در اثر خشكى رطوبت و مائيت بلغم، و قيد «اندك» به اين منظور مى‌باشد كه در صورت استحاله زياد، از ماهيت خلط بلغم، خارج مى‌گردد.