ايمان زيربناى شريعت - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٥٨٣ - اوّل- حقيقت واژه توكّل

«از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آمده است كه فرمود: خداوند متعال مى‌فرمايد: من آرزوى هر مؤمنى كه اميدى جز من از مردم برد قطع مى‌كنم و جامه خوارى در ميان مردم بر پيكر او مى‌پوشانم، و او را از وصال خود به دور مى‌دارم و از نزديكيم بازش مى‌دارم پس چه كسى مرا براى برآوردن نيازهايش اميد برد و من اميد او را گسستم. [١]»

٤- همچنين از امام سجّاد عليه السلام آمده است كه فرمود:

«هيچ‌كس با توسّل به خدا بى‌نياز نشد مگر آن كه مردم بدو نيازمند شدند. [٢]»

دو- اعتماد به خدا

اعتماد به خدا و قدرت مطلقه او و دعا به درگاه خداوند و چنگ زدن به مقام كبرياييش و در نتيجه تلاش با اميد فراوان به كاميابى، يكى از مفاهيم توكّل است، چنانكه در پاره‌اى از متون به شرح زير آمده است:

الف- خداوند مى‌فرمايد:

وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَتَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا* رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ لَاإِلهَ إِلَّا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَكِيلًا [٣].

«و نام پروردگارت را ياد كن و تنها به او دل ببند* پروردگار مشرق و مغرب هيچ خدايى جز او نيست. او را كارساز خويش برگزين.»

اينكه انسان، خدايش را وكيل خويش بگيرد بدين مفهوم است كه خدايش را بخواند و به رحمتش اميد برد.

ب- خداوند مى‌فرمايد:

إِن يَنصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ وَإِن يَخْذُلْكُمْ فَمَن ذَا الَّذِي يَنصُرُكُم مِن بَعْدِهِ وَعَلى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ‌ [٤].

«اگر خدا شما را يارى كند هيچ‌كس به شما غلبه نخواهد كرد و اگر شما را خوار دارد چه كسى‌