وَابْنَ الْسَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوْا وَأُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ‌ [١].

«نيكى آن نيست كه روى خود به جانب مشرق و مغرب كنيد، بلكه نيكوكار كسى است كه به خدا، روز باز پسين، فرشتگان، كتاب خدا و پيامبران ايمان آورد. و مال خود را، با آن كه دوستش دارد، به خويشاوندان، و يتيمان، درماندگان، مسافران، گدايان، و دربندماندگان ببخشد. و نماز بگزارد و زكات بدهد. و نيز كسانى هستند كه چون عهدى مى‌بندند بدان وفا مى‌كنند. و آنان كه در بينوايى و بيمارى و به هنگام جنگ صبر مى‌كنند، اينان راستگويان و پرهيزكارانند.»

بدين ترتيب مى‌بينيم كه دراين آيه بر صفت ايمان به هر آنچه از سوى خداوند آمده، تأكيد شده است و شاخص‌هاى ايمان (خدا، آخرت، فرشتگان، كتابهاى آسمانى و پيامبران) به تفصيل آمده است، چنانكه بر حقيقت انفاق نيز تأكيد شده و آن به تفصيل، منعكس شده است و به ويژه پيرامون موارد انفاق، سخن به ميان آمده است و گفته شده كه انفاق بايد تنها براى خداوند، صورت پذيرد تا رنگ تقوى به خود گيرد.

دراين آيه صفت وفاى به عهد، شكيبايى و پايدارى به هنگام سختى بيان شده است آنگاه قرآن كريم به وضوح، آشكار مى‌سازد كه اينها همه صفات پرهيزكاران (و صادقان) هستند.

در آغاز آيه نكته مهمّى ديده مى‌شود و آن اين است كه تقوى امرى ظاهرى نيست (همچون وسواس در مشخّص كردن سمت نماز، آن گونه كه در ميان يهود مى‌بينيم)، بلكه بسته به حقايقى است كه هر يك، گواه ديگرى است.

پس تقوى روحى است كه در رفتار، تجلّى مى‌يابد و بايد آن را نماد ايمان حقيقى دانست كه رنگ و لعاب زندگى شخص مسلمان است؛ رنگى عبادى كه نشان از تسليم در برابر خداى يكتا دارد.

٣- در آيات مباركه، خداوند متعال، حقايق تقوى در زندگى مؤمن را براى ما آشكار مى‌كند (آيات‌ ١٧٧ تا ٢٤١ سوره بقره را بخوانيم).

[١] - سوره بقره، آيه ١٧٧.