ايمان زيربناى شريعت - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٥٩٤ - چهارم- توكّل، تجلّى كننده اسماء خداوندى

ميان بنده مؤمن و خدايش ظهور مى‌كند.

پنج- نظام حاكم بر آفرينش آن قدر درهم رفته نيست كه هيچ اراده‌اى در آن نفوذ نكند، بلكه على‌رغم دقّت ساخت آن همچنان منفذهاى بزرگى در آن يافت مى‌شود و به همين سبب برخى توفيق آن را مى‌يابند كه در عملكردهاى خويش به موفقيّت رسند در حالى كه گروه ديگرى از رسيدن بدان باز مى‌مانند. چه كسى توفيق را موجب مى‌شود؟

خداوند سبحان، و به همين سبب است كه ناگزير بايد بر او توكّل كنيم، و توفيق را از او بخواهيم. خداوند مى‌فرمايد:

قَالَ يَاقَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلَى‌ بَيِّنَةٍ مِن رَبِّي وَرَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقاً حَسَناً وَمَا أُرِيدُ أَنْ‌أُخَالِفَكُمْ إِلَى‌ مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ إِنْ‌أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَااسْتَطَعْتُ وَمَاتَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ‌عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ‌ [١].

«گفت: اى قوم! به من بگوييد، هرگاه من دليل آشكارى از پروردگارم داشته باشم، و رزق (موهبت‌) خوبى به من داده باشد (آيا مى‌توانم بر خلاف فرمان او رفتار كنم‌؟) من هرگز نمى‌خواهم چيزى كه شما را از آن باز مى‌دارم، خودم مرتكب شوم. من جز اصلاح- تا آنجا كه توانايى دارم- نمى‌خواهم و توفيق من، جز به خدا نيست. بر او توكّل كردم و به سوى او باز مى‌گردم.»

پس شعيب عليه السلام نيز بر خدا توكّل كرد، زيرا آثار رحمت خداوندى را مى‌ديد؛ رحمتى كه در دو امر، تجلّى مى‌يافت:

١- در اينكه او دليل آشكارى از پروردگار خود داشت و به بيانى ديگر او اطمينان كامل به دين خود داشت.

٢- در رحمت الهى كه شامل او شده بود: وَرَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقاً حَسَناً.

شش- از آنجا كه خداوند به جاى همه چيز كفايت مى‌كند و هيچ چيز به جاى او كفايت نمى‌كند، پس آدمى بايد بر او توكّل كند تا هنگام رويارويى با دشواريها، خداوند او را بسنده باشد.

الف- خداوند متعال در توصيف رويارويى پيامبر با مردم خود، پس از تكذيب آنها مى‌فرمايد: