توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٤ - خاصيت قيد تاول در تعريف مجاز

اقوال كاذب را نام نبرد جهتش آنستكه اخراج اقوال كاذب را سكّاكى نيز قبول دارد پس تذكّر آن لزومى نداشت.

سپس در تفسير [لهذا] مى‌گويد:

يعنى و بخاطر اينكه مانند قول جاهل بجهت اشتراط تأوّل در مجاز از آن خارج مى‌گردد الخ.

و در تفسير لم يحمل نحو قوله [اشاب الخ‌] على المجاز مينويسد:

يعنى حمل نشده است بر اينكه اسناد [اشاب‌] و [افنى‌] به [كرّ الغداة] و [مرّ العشى‌] مجاز مى‌باشد.

و بعد مى‌گويد:

ضمير در [قائله‌] به قائل اينقول يعنى [اشاب الصّغير] راجع است و ضمير در [ظاهره‌] به اسناد عود مى‌كند و جهت حمل نكردن اين اسناد بر مجاز آنستكه در صورت ندانستن يا ظن نداشتن باينكه قائل ظاهر آنرا اراده نكرده چون [تأوّل‌] منتفى است مجاز نميباشد و وجه آن اينستكه محتمل است متكلّم بظاهر آن معتقد بوده لاجرم از قبيل قول جاهل كه مى‌گويد:

انبت الرّبيع البقل بشود.

شرح فارسى:

توضيح‌

فائدة

قيد [بتأوّل‌] كه بمعناى قرينه است و مصنف در تعريف مجاز عقلى آورد بمنظور احتراز از كلام دهرى است كه بگويد [انبت الرّبيع البقل‌] و عقيده‌اش اين است كه واقعا انبات فعل‌