توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢٢ - نكره آوردن مسنداليه

و همچنين است فرق بين تحقير و تقليل و مصنّف بجهت اشاره نمودن به اينكه بين ايندو فرق است گفته:

شرح فارسى:

توضيح‌

نكره آوردن مسنداليه‌

و گاه مى‌شود كه مسنداليه را بجهت مقاصدى كه ذيلا شرح داده ميشود نكره مى‌آورند:

١- مقصود فردى از جنس است مانند آيه (٢٠) از سوره (قصص) [ و جاء رجل من اقصى المدينة يسعى‌ ].

٢- مقصود نوعى از جنس باشد مانند آيه (٧) از سوره (بقره): [ و على ابصارهم غشاوة ] يعنى نوعى از پرده‌ها بر چشمهايشان مى‌باشد.

٣- بجهت تعظيم يا تحقير: چنانچه آيه [ و على ابصارهم غشاوة ] را صاحب مفتاح مثال آورده و نيز مانند بيت مروان بن ابى حفصه:

له حاجب فى كل امر يشينه (البيت).

يعنى: براى آنمرد مانع بزرگى است در هرامريكه باعث معيوب بودن وى مى‌شود و از طلبيدن حق و حقيقت براى وى مانع كوچكى وجود ندارد.

شاهد در حاجب اوّلى و دوّمى است كه اوّلى دالّ بر تعظيم و دوّمى بر تحقير است.

٤- بجهت دلالت بر تكثير چنانچه گويند: انّ له لابلا و ان له لغنما، يعنى او شتران و گوسفندان بسيارى دارد.

٥- بجهت دلالت بر تقليل مانند آيه (١٥) از سوره (آل عمران)