توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦٨ - خطاء خلخالى و كلام شارح

شرح فارسى:

توضيح‌

٦- گاهى تعبير بموصول بمنظور اين استكه مسنداليه اشاره بجنس مسند و خبر داشته باشد چنانچه در آيه (٦٠) از سوره (غافر) چنين است:

[ انّ الّذين يستكبرون عن عبادتى سيدخلون جهنّم داخرين‌ ] ( بدرستيكه كسانيكه از عبادت كردن من سر مى‌تابند بزودى در جهنّم داخلشان كرده و در آنجا باقى مى‌مانند).

شاهد در [ الّذين يستكبرون‌ ] است كه اشاره دارد باينكه خبرش از سنخ عقاب و ذلّت است و آن جمله [ سيدخلون الخ‌ ] است.

خطاء خلخالى و كلام شارح‌

خلخالى بتبع از شارح مفتاح (قطب الدين شيرازى) كلمه (وجه) را در عبارت مصنّف يعنى (الايماء الى وجه بناء الخبر) كه ما به معناى طريقه و طرز دانستيم بعلّت تفسير نموده و گفته: موصول آوردن مسند اليه گاهى باين منظور است كه علّت و سبب خبر را بيان كند مانند مثال مذكور.

شارح مى‌گويد: اين تفسير خطاء بوده و ما بطور تفصيل در شرح (مطوّل) اين بحث را آورده‌ايم و حاصل گفته وى در مطوّل اينست:

فاضل علامه يعنى قطب الدّين شيرازى در شرح مفتاح كلمه (وجه) را در عبارت:

انّ الّذين آمنوا لهم درجات النعيم مى‌توان گفت علّت (لهم‌