توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١٣ - كلام شارح در مطول

همانطوريكه شمول حكم براى ماهيّت متحقّقه و موجوده لازم دارد كه هرجا اين ماهيّت تحقّق پيدا كند يعنى در هرفردى كه يافت شود حكم نيز موجود باشد.

و اينكه براى مفرد محلّى بالف و لام يا نكره در سياق نفى صفت را بصيغه جمع نمى‌آورند مجرّد مراعات تشاكل لفظى استكه نحاة و ادباء بآن اهميّت بسزائى قائل هستند.

دوّم: مفرديكه بعد از دخول ادات افاده استغراق ميكند معناى آن جماعت يا مجموع نيست تا گفته شود اين معنا با افراد تناف دارد بلكه معنايش شمول حكم براى فرد، فرد و آحاد اين مفرد است و اين معنا با افراد تنافى ندارد و لذا صفت آنرا بصيغه جمع نمى‌آورند اگر چه اخفش نحوى مثال: اهلك النّاس الدّينار الصفر و الدّرهم البيض را از اهل لسان نقل نموده كه در اين مثال (الصفر و البيض) جمع بوده و صفت مفرد يعنى (الدّينار و الدّرهم) واقع شده‌اند ولى اين نقل اولا معلوم نيست صحيح باشد و بر فرض صحّت از استعمالات شاذّه و نادره مى‌باشد.

متن: و بالاضافة لانّها اخصر طريق نحو: هو اى مع الركب اليمانين مصعد.

شرح عربى‌ و بالاضافة اى تعريف المسند اليه بالاضافة الى شئ من المعارف لانّها اى الاضافة اخصر طريق الى احضاره فى ذهن السّامع نحو: هو اى اى مهو اى و هذا اخصر من الّذى اهواه و نحو ذلك و الاختصار مطلوب لضيق المقام و فرط السّأمة لكونه فى السجن و الحبيب على الرّحيل.