توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢٤ - نكره آوردن مسنداليه

[ فقد كذبت الخ‌ ] مى‌گويد:

اين مثال ناظر است به تكثير و مثال [آيات عظام‌] ناظر است به تعظيم.

و گاهى تنكير براى تحقير و تقليل هردو مى‌باشد مانند: حصل لى منه شئ يعنى حقير قليل.

شرح فارسى:

توضيح‌

و بهمان فرقيكه شارح اشاره نمود مصنّف نيز اشاره كرده و مى‌گويد: گاهى نكره آوردن بمنظور تعظيم و تكثير هردو است مانند آيه شريفه (٤) از سوره (فاطر): [ و ان يكذّبوك فقد كذّبت رسل من قبلك‌ ] ، كه اين آيه شريفه شاهد براى تكثير است و مانند ذو و آيات عظام كه شاهد براى تعظيم است كما اينكه در بعضى از موارد نكره آوردن بمنظور افاده تحقير و تقليل با هم مى‌باشد همچون مثاليكه شارح آورده.

امّا اينكه شارح از عبارت مصنّف در اينمقام استفاده فرق بين تعظيم و تكثير و همچنين بين تحقير و تقليل نموده ظاهرا بقرينه عطف باشد چه آنكه متعاطفين در باب عطف نسق لازمست با هم متغاير باشند و چون مصنّف تعظيم و تكثير را با واو عطف نمود بمقتضاى قاعده مزبوره مفيد تغاير ايندو است همانطوريكه در تحقير و تقليل نيز چنين است.

متن: و من تنكير غيره للافراد او النّوعيّة نحو و اللّه خالق كلّ دابّة من ماء و للتعظيم نحو فأذنوا بحرب من اللّه‌