توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٣٧ - صفت آوردن براى مسنداليه

الدّابر كان يوما عظيما) يعنى ديروز گذشته روزى بزرگ بود كلمه (امس) بر معناى گذشته دلالت دارد قهرا وصف يعنى (الدّابر) مؤكّد آنست‌

٦- بجهت شرح مقصود و تفسير و توضيح آن چنانچه در آيه (٣٨) از سوره (انعام) بهمين منظور آمده: [ و ما من دابّة فى الارض و لا طائر يطير بجناحيه‌ ].

شاهد در [فى الارض‌] و [يطير] است كه اوّلى جنس دابّه و دوّمى حقيقت طائر را شرح مى‌دهد و اين امر قرينه استكه از هركدام از دو موصوف جنس اراده شده نه فرد.

و باين اعتبار مى‌توان گفت وصف در آيه شريفه مفيد زيادى تعميم و شدّت احاطه است.

قوله: مقلّلا اشتراكه: مقصود از [اشتراك‌] اشتراك معنوى است و آن اينست كه معنائى بين افرادى متعدّد مشترك باشد همچون حيوان نسبت به انواع واقع در تحت آن.

قوله: او رافعا احتماله: ضمير در [احتماله‌] به اشتراك راجع بوده و مراد از [احتمال اشتراك‌] احتمالى استكه اشتراك لفظى مقتضى آنست و منظور از مشترك لفظى آنست كه لفظى را براى دو يا بيشتر از دو معنا بوضع مستقل و عليحده وضع كرده باشند نظير لفظ عين كه براى چشم و چشمه و غير ايندو وضع شده.

قوله: فانّ وصفه بالتّاجر: ضمير در [وصفه‌] به [زيد] راجع است و كلمه [وصفه‌] بمعناى [توصيفه‌] است.

قوله: يرفع احتمال التّاجر و غيره: ضمير در [احتماله‌] به زيد و در [غيره‌] به تاجر عود مى‌كند.