توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٩٤ - لزوم قرينه در مجاز و اقسام آن

براينكه اسناد اشاب و افنى به كرّ الغداة و مرّ العشى مجاز مى‌باشد.

البته اشكال نشود كه اين مثال داخل در استحاله ميباشد زيرا در جواب مى‌گوئيم:

اين امر را قبول نداريم، زيرا چگونه اينكلام را بگوئيم و حال آنكه بسيارى از صاحبان عقل و ادراك بآن معتقد بوده و ما در ابطال چنين عقيده بايد بدليل متمسّك گرديم.

شرح فارسى:

توضيح‌

لزوم قرينه در مجاز و اقسام آن‌

قبلا گفتيم مجاز عبارتست از استعمال لفظ در غير موضوع له.

البتّه اين تعريف براى مجاز لغوى بود و اما تعريف مجاز عقلى آن نيز در چند صفحه پيش از نظر خواننده‌گان گذشت و حاصل آن اين بود كه اسناد در جمله بغير ما هو له باشد حال گوئيم تا ما دامى كه دليل و اشاره‌اى در لفظ بر اراده مجاز نباشد تشخيص مراد متكلّم ممكن نيست لهذا براى فتح باب افاده و استفاده حضرات ارباب فن لزوم آوردن قرينه را متعرّض شده و گفته‌اند در هرموردى كه متكلّم از كلامش خلاف ظاهر و واقع را اراده كرده باشد لازمست براى پى‌بردن مخاطب بمرام وى قرينه‌اى در كلامش باشد تا بدينوسيله به غرض و مقصود خود نائل شود.

ناگفته نماند قرينه‌اى كه در مجازات مى‌آورند اصطلاحا به قرينه صارفه موسوم است در قبال قرينه در باب مشترك لفظى كه از آن بقرينه‌