توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٨ - استدلال نظام و جواب از آن

بر خبر كاذب، كاذب است و آن خبر اينست:

اين شهادت از صميم قلب و خلوص اعتقاد است چه آنكه از آوردن [انّ‌] و [لا تأكيد] و جمله اسميّه اصرار ايشان در ادّعاى مزبور بسى روشن و ظاهر است.

و حال آنكه در واقع اينطور نبود پس اطلاق كذب بخاطر عدم مطابقت با واقع است.

قوله: و ان كان مطابقا للواقع: ضمير در [كان‌] به كلام راجع است.

قوله: فى ادّعائهم المواطاة: مقصود از [مواطاة] موافقت زبان با قلب مى‌باشد.

قوله: باعتبار تضمّنها خبرا كاذبا: ضمير در [تضمّنها] بشهادت عائد است.

قوله: و هو انّ هذه الشّهادة: ضمير [هو] بخبر كاذب عائد است.

شرح عربى‌ او المعنى انّهم لكاذبون فى تسميتها اى فى تسمية هذا الاخبار شهادة لان الشّهادة ما يكون على وفق الاعتقاد.

فقوله تسميتها مصدر مضاف الى المفعول الثانى و الاوّل محذوف.

ترجمه‌

شارح گويد:

يا معناى آيه اينستكه: ايشان در نام‌گذارى اين اخبار بشهادت كاذب هستند زيرا شهادت آنستكه بر وفق اعتقاد باشد پس قول مصنّف كه گفت [تسميتها] مصدرى است كه به مفعول‌