توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤٧ - آوردن عطف بيان براى مسنداليه

[ جعل اللّه الكعبة البيت الحرام قياما للنّاس‌ ].

صاحب كشّاف در ذيل اين آيه مى‌گويد:

بيت الحرام عطف بيان براى كعبه استكه براى مدح آورده شده نه بمنظور ايضاح چنانچه صفت را نيز گاهى باين قصد مى‌آورند.

شرح فارسى:

توضيح‌

آوردن عطف بيان براى مسنداليه‌

عطف بيان را بجهت دو منظور مى‌آورند:

١- ايضاح و رفع احتمال از مسنداليه.

٢- بجهت غير ايضاح مثل مدح يا ذم.

و نيز عطف بيان گاهى بواسطه اسم مختص بمعطوف‌له است و زمانى چنين نيست مثال عطف بيانيكه اسم مختص بمطوف‌له است و براى ايضاح آمده مانند: قدم صديقك خالد.

البته مخفى نماند كه در اينقسم از عطف بيان لازم نيست معطوف از معطوف‌له اوضح باشد بلكه چه بسا ايضاح ايندو با هم حاصل ميشود.

مثال عطف بيانيكه اسم مختص بمعطوف‌له نيست و براى ايضاح آمده مانند بيت زياد بن معويه مشهور به نابغه:

و المؤمن العائذات الطّير يمسحها (البيت).

يعنى: قسم بكسيكه در امان قراردهنده است پناه‌برندگان يعنى مرغانيكه دست ميمالند بر آنها شترسواران مكه در بين چشمه غيل و كوه سند.

شاهد در [الطّير] استكه عطف بيان از [العائذات‌] ميباشد.