توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٣٦ - صفت آوردن براى مسنداليه

اعتبار وصف مفيد تعميم زائد و احاطه بيشترى است.

شرح فارسى:

توضيح‌

٢- بمنظور اينكه در محتملات مسنداليه كاهش دهيم چه آنكه وصف در بعضى اوقات مخصّص و رافع احتمال است و از نظر نحاة تخصيص در نكرات بمعناى كاهش در مشتركات بوده همانطوريكه توضيح در معارف بعقيده ايشان بمعناى رفع احتمال است مثلا وقتى گفتيم: زيد التّاجر عندنا، وصف [التّاجر] احتمال غير تاجر را نفى مى‌نمايد چنانچه اگر بگوئيم: جائنى رجل فاضل، وصف [فاضل‌] مشاركات رجل نظير جاهل را سلب مى‌نمايد.

و سرّ اينكه وصف نسبت بنكره مخصّص و در معرفه موضح ناميده مى‌شود اين استكه معرفه خود داراى خصوصيّت و تشخّص ميباشد لذا صفت باعث ايضاح و روشن شدن زيادى در آنست بخلاف نكره كه بتاتا داراى خصوصيّت و تعيّنى نيست بنابراين سمت وصف در آن تخصيص و ايجاد تشخّص است.

٣- بمنظور مدح مسنداليه مانند: جائنى زيد العالم.

٤- بجهت ذمّ آن همچون: جائنى زيد الجاهل.

البته غرض از مدح يا ذمّ در صورتى بواسطه صفت آوردن حاصل مى‌شود كه موصوف (مسنداليه) معيّن بوده و قبل از صفت آوردن مشخص باشد و در غير اينصورت وصف افاده تخصيص مى‌نمايد.

٥- بجهت تأكيد و آن اينست كه موصوف بدون ذكر صفت دلالت بر معنائى كند كه صفت مفيد همان معنا است چنانچه در مثال (امس‌