توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦١٠ - مواردى از مخالفت با مقتضاى ظاهردر غير باب مسنداليه

دادند كه غرض از اين اختلاف آنست كه اهله و منازل بحسب اين اختلاف علائم و نشانه‌هائى است كه مردم امورشان را با آن معيّن و مشخص مى‌كنند از قبيل امور زراعى و تجارى و زمان حلول و فرارسيدن ديون و ماه صيام و غير ذلك و نيز علامتى است براى تشخيص وقت حج.

و سبب اينكه حضرت بسؤال ايشان پاسخ نداده و جوابى ديگر دادند اينست كه بدينوسيله ايشان را متنبّه نمودند كه اولى و سزاوار بحال ايشان اينست كه از اين اغراض سؤال نمايند زيرا ايشان از كسانيكه بسهولت بر دقائق علم هيئت پى ببرند نبوده و غرض هم بر اين سؤال مترتّب نيست از اينرو شأن ايشان مقتضى استكه از اين سنخ امور سؤال كرده و جواب بشنوند.

و در ذيل آيه دوّم يعنى‌ يسئلونك ماذا ينفقون الخ‌ مى‌گويد:

سائلين از حضرتش راجع باينكه چه‌چيز را انفاق كنند سؤال كردند، حضرت اين سوال را مسكوت‌عنه گذارده و اين جواب را بايشان دادند كه انفاق را در كدام مورد صرف كنند و بدين ترتيب ايشان را متنبّه كردند كه مهمّ براى ايشان سؤال از بيان مصرف نفقه است نه اصل آن‌چه آنكه نفقه وقتى در محلّش واقع نشود اعتنائى بآن نمى‌شود.

متن: و منه التعبير عن المستقبل بلفظ الماضى تنبيها على تحقّق وقوعه نحو قوله تعالى: و نفخ فى الصّور فصعق من فى السّموات و من فى الارض‌ .

و مثله و ان الدّين لواقع و نحوه ذلك يوم مجموع له النّاس.

شرح عربى‌ و منه اى من خلاف مقتضى الظاهر التعبير عن المعنى المستقبل بلفظ الماضى تنبيها على تحقق وقوعه نحو