توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٢ - مدح مصنف نسبت به كتابش
و مقصود از [اصله] اصل مختصر يعنى مفتاح يا قسم ثالث از آن مىباشد و ضمير در [انّه] به [اللّه تعالى] راجعست و كلمه [حسبى] به معناى [محسبى] و [كافى] مىباشد.
و جمله [نعم الوكيل] يا عطف است بجمله [و هو حسبى] و اسم مخصوص محذوف است و يا معطوف است به [حسبى] بنابراين تقدير كلام [و هو نعم الوكيل] مىشود و اسم مخصوص ضميرى است كه متقدّم شده يعنى [هو] چنانچه صاحب مفتاح و ديگران در مثال زيد نعم الرّجل بآن تصريح كرده و زيد را اسم مخصوص دانسته و گفتهاند مقدّم شده است.
و بهر تقدير انشاء بر اخبار عطف شده است و خداوند متعال بحقائق اشياء عالم و دانا است
شرح فارسى:
توضيح
شارح گويد: جمله [نعم الوكيل] يا عطف است بجمله [هو حسبى] كه در اينصورت اسم مخصوص به مدح در جمله معطوف حذف شده و تقدير [نعم الوكيل اللّه] مىباشد و بنابر اين احتمال اسم مخصوص بمدح يا مبتدائى است كه جمله قبل آن خبرش مىباشد و يا خبرش محذوف است و يا خبر است براى مبتداء محذوف.
و يا جمله مزبور معطوفست به [حسبى] و بنابراين احتمال اسم مخصوص ضميرى استكه طبق تصريح صاحب مفتاح بر [نعم الوكيل] مقدّم شده است.