بررسي و داوري در مسايل اختلافي ميان دو فيلسوف اسلامي - حسنی، حسن - الصفحة ٧٧ - در تأييد نظر خواجه سه مطلب را يادآورى مىنماييم

در تأييد نظر خواجه سه مطلب را يادآورى مى‌نماييم:

١- فخر رازى كه مى‌گويد، ذات صورت، علّت تشخّص هيولى است و هيولى هم، علّت تشخّص صورت است، صرف‌نظر از جوابى كه خواجه داده، اين قول، فرع بر قبول تركّب جسم از هيولى و صورت است، درحالى‌كه فخر رازى منكر وجود هيولى است و دليل بر نفى هيولى مى‌آورد (رجوع شود به صفحه ٦٥) كسى كه منكر وجود هيولى است، چگونه ممكن است، ذات هيولى را، علت تشخّص صورت معرّفى كند.

٢- فخر رازى مى‌گويد، مطلق، غيرموجود است و انضمام دو امر مطلق غيرموجود، ممكن است. گرچه خواجه جواب داد كه مطلق بدون قيد اطلاق موجود است ولى با فرض درستى نظر فخر رازى كه مطلق، غيرموجود است چگونه ممكن است، دو شى‌ء مطلق، يعنى دو امر غيرموجود باهم انضمام پيدا كنند و آيا چنين تصوّرى ممكن است.

٣- ذات فاقد تشخّص هريك از هيولى و صورت، اگر علّت تشخص ديگرى باشد، لازم مى‌آيد، امر عدمى علّت تشخّص و وجود شى‌ء باشد كه درست نيست.