اختلاف لوازم در بين و غيربين به اختلاف اشخاص اگر سبب عدم اعتبار دلالت التزام باشد، پس دلالت مطابقه هم بايد، دلالت معتبر نباشد چون دلالت مطابقه هم نسبت به اشخاص مختلف خواهد بود، زيرا بعضى به وضع لفظ آگاه‌اند و بعضى ناآگاه. مى‌دانيم كه اين موجب عدم اعتبار دلالت مطابقه نيست. پس اختلاف لوازم در «بين» و «غيربين» به اختلاف اشخاص موجب عدم اعتبار دلالت التزام نخواهد شد.

اين خلاصه‌اى بود از اعتراض فخر رازى بر دلالت التزام و جواب خواجه به او. چيزى كه تاييد مى‌كند نظر خواجه را اين است كه بفرض براى شيئى لوازم نامتناهى باشد، آن لوازم بالقوه خواهند بود نه بالفعل و مراد از دلالت لفظ بر لوازم- كه در دلالت التزام آمده- همان لوازم بالفعل است كه متناهى است، و امور نامتناهى بالقوه بتدريج به فعليت مى‌رسند، پس لوازم اشياء، متناهى خواهند بود، ازاين‌رو، در دلالت لفظ بر لازم معنى خود، اشكالى متوجه نخواهد بود.

اگر هم بپذيريم كه براى شيئى لوازم نامتناهى بالفعل باشد ليكن دلالت لفظ بر لوازم، مشروط است كه آن لوازم حضور در ذهن داشته باشند، مى‌دانيم كه لوازم حاضر در ذهن هميشه متناهى خواهند بود چون حضور امور نامتناهى در ذهن محال است و گاه عروض لازمى در ذهن موجب انصراف ذهن از لوازم ديگر مى‌باشد. بنابراين احتمال اينكه براى شيئى لوازم نامتناهى باشد، مانع از حجيت دلالت التزام نخواهد شد، حكيم ملا هادى سبزوارى بر شرح منظومه منطق خود مى‌گويد:

گاه تصور موجودى در ذهن سبب خواهد شد كه از «شى‌ء» بودن آن، يا اينكه «غيرخود» نيست، و به لوازمى از اين نوع توجه پيدا نشود.

پس صرف بودن چيزى لازم براى امرى، در دلالت التزام كفايت نخواهد كرد، بلكه مشروط است بحضور آن لازم در ذهن.

فخر رازى كه در شرح بر منطق اشارات بر بيان بو على بر دلالت التزام، خرده مى‌گيرد، در «جامع العلوم» تصريح مى‌كند بر وجود دلالت التزام به اين عبارت:

«سيم دلالت لفظ است بر چيزى كه خارج از مفهوم او و لا محاله آن چيز لازم مفهوم آن لفظ باشد، و اين دلالت را، دلالت التزام گويند، چنانچه دلالت سقف بر ديوار ...».

اگر كسى بگويد، فخر رازى قصدش در جامع العلوم، جمع‌آورى علوم بوده، نظريه شخصى خود را در آن دخالت نداده است. جواب آن است كه چنين نيست، چون بعضى مسائل در