بيان قبليش از همين كتاب المطالب العاليه چنين آمده است: «قسم دوم از اين مقام اين است كه مقصود فلك از اين حركت دريافت كمالات نفسانى باشد و چنين چيزى ممكن است و كمالات نفسانى داراى اقسامى است كه عبارتند از:

١- حيات. فلك حركتش بخاطر بقاء قوه حيات است حيات ملازم با حركت است نظير قلب كه چون سرچشمه حيات است (البته براى بدن) دائم در حركت است فلك هم چون سرچشمه حيات است دائم در حركت است از اينكه حيات فلك «كمال و اشرف از حيات اجسام عنصرى است حركتش نيز اشرف حركات است كه همان حركت دورانى باشد كه از هر نوع تفاوت و اختلاف مبرّا است.

٢- اگر قصد فلك از حركت كسب علوم و معارف باشد اين نيز ممكن است نظير انسان طالب تحصيل علوم و معارف كه از فكر و تأمل كمك مى‌گيرد فكر و تأمل هم بتحريك ارواح دماغيّه است و چون مراتب علوم و معارف نامتناهى است بهمين جهت حركات افلاك هم نامتناهى مى‌باشد.

٣- اگر قصد فلك از حركت طلب كمال در قوه عقليّه باشد اين هم ممكن است بچند بيان:

الف- كسانى كه قائل باحكام فلكيّه‌اند معتقدند كه براى افلاك در سير مدارات خصوصيات مختلفى است در بعضى از اين بروج براى آنها شرف است و در بعضى ديگر سقوط و نزول ديگر اينكه ميان افلاك دوستى و دشمنى است حركتشان گاه بقصد كمك بغير است و گاه بعنوان مخالفت و منازعه با ديگرى است و از اينكه حركات افلاك بخاطر اين امور باشد اشكالى بنظر نمى‌رسد.

ب- واجب الوجود بالذات مبدأ افاضه خيرات بتمام اجزاء عالم روحانى و جسمانى است و حركات افلاك هم سبب نظام اين عالم است براى همين است كه گفته‌اند: كمال ممكنات در تشبّه به اللّه تعالى است پيغمبر صلى الله عليه و اله هم فرموده است تخلّفوا باخلاق الله تعالى پيشينيان از فلاسفه هم گفته‌اند فلسفه عبارت از تشبّه به الله تعالى است تشبّه به الله تعالى از بزرگترين فضائل و شريفترين مقام است افلاك كه از لحاظ علوم و معارف و انواع فضائل كاملتر از بشرند ازاين‌رو در تحصيل اين تشبّه اولويّت دارند.

ج- طبق آنچه از قبل يادآور شديم معلوم گرديد كه فلك حيوانى است كه مطيع معبود و خالق خود مى‌باشد عبادت هم عبارت از اعتقاد بقلب و اقرار بلسان و عمل بجوارح و بدن است‌