«آنچه بو على در سخنان خود آورده كه: مردم چون احتياج بشارع و قانونگزار دارند از اين رو، وجود شارع واجب است. مقصود بو على اگر اين باشد كه شارع بوجوب ذاتى موجود است، اين محال است و اگر مقصود وجوب ايجاد شارع بر خدا باشد. اين قول معتزله است نه فلاسفه و اگر مقصود آن باشد كه وجود پيغمبر سبب نظم اين عالم است و خدا هم كه مبدأ هر كمال است پس بر خدا واجب است كه علّت وجود شخص پيغمبر باشد اين قول نيز باطل است چون تحقّق «اصلح»[١] بر اين عالم واجب نيست وگرنه انجام عمل نيك به اجبار فطرى كه «اصلح» است براى مردم تحقّق مى‌يافت و حال آنكه وقوع نيافته است. پس وجود پيغمبر هم براى مردم با اينكه «اصلح» است بر اين مبنا بايد واجب نباشد. و اگر از اينكه وجود «شارع» واجب است معنى ديگرى از آن اراده شده باشد لازم بود كه آن را بيان مى‌كرد. آنچه هم كه بو على مى‌گويد: شارع بايد داراى آيات و معجزاتى باشد تا دلالت كند كه قوانين و شرايع او از جانب خدا است. اين كلام او موافق با اصول فلاسفه نيست چون بو على در «نمط» دهم «اشارات» مى‌گويد: (پيغمبران كه قدرت بر انجام معجزات دارند براى آن است كه در وجود آنها قوّه خاص نفسانى است و بسبب آن قوّه قدرت بر، آوردن معجزات را دارند و اين قوّه كه براى پيامبران است گاه براى ساحر خبيث هم مى‌باشد و فرق ميان رسول و ساحر در اين است كه رسول مردم را بخيرات و نيكيها دعوت مى‌كند و ساحر مردم را بشرور و بديها)[٢]. طبق اين كلام بو على همانگونه كه فرق ميان خير و شرّ معلوم است فرق ميان پيامبر و ساحر هم خودبخود معلوم خواهد بود و ديگر نيازى به آوردن معجزات، نخواهد بود. ديگر آنكه معجزات در وقتى دلالت بر صدق رسالت دارند كه بمنزله تصديق خدا به رسالت انبياء باشند و تصديق خدا به رسالت انبياء فرع بر علم خدا بجزئيّات است و هم‌چنين فرع بر اين است كه حق تعالى فاعل به اختيار باشد درحالى‌كه فلاسفه كه علم خدا را بجزئيات و فاعل به اختيار بودن خدا را انكار مى‌نمايند. پس فلاسفه كه مى‌گويند معجزات انبياء دليل بر صدق رسالت آنها است با معتقدات فلسفى آنان مطابقت‌

[١] اصلح يعنى خدا كه چيزى بمردم مى‌دهد بهترين نوع آن را مثلا بهترين مال و بهترين فرزند و بهترين علم ...

را عنايت كند. آيا چنين امرى بر خدا لازم است يا نه، اختلافى است.

[٢].... الّذى يقع له هذا فى جبلّة النّفس ثمّ يكون خيّرا رشيدا مزكيّا لنفسه فهو ذو معجزة من الأنبياء او كرامة من الأولياء ... و الّذى يقع له هذا ثمّ يكون شريرا و يستعمله فى الشرّ فهو الساحر الخبيث ... متن اشارات بو على- نقل از شرح خواجه- ج ٣- صفحه ٤١٧.