بررسي و داوري در مسايل اختلافي ميان دو فيلسوف اسلامي - حسنی، حسن - الصفحة ٢ - ٢ - امام فخر رازى

هزار كتاب داشته است‌[١]».

خواجه عليه الرحمه علاوه بر جنبه علمى، در حسن اخلاق نيز سرآمد بوده است.

محمد بن شاكر كه از مورخين نزديك به زمان وى است، اخلاق خواجه را چنين توصيف مى‌كند:

«خواجه بسيار نيكو صورت و خوش‌رو و كريم و سخى و بردبار و خوش‌معاشرت و زيرك و بافر است و يكى از دهات روزگار بشمار مى‌رفت ...[٢]».

علامه حلى ضمن اجازه ابن زهره در مورد اخلاق خواجه مى‌گويد:

«كسانى را كه من ديده‌ام خواجه در ميان آنان در اخلاق از همه شريف‌تر و بزرگوارتر بوده است‌[٣]».

٢- امام فخر رازى‌

امام فخر، محمد بن عمر بن الحسين رازى (٥٤٣- ٦٠٦ ه) مرد بااستعداد زبان‌آور، اهل مطالعه و مناظره بود.

در سراسر زندگى بفعاليتهاى علمى اشتغال داشته است»[٤].

از تمام علوم عصر خود بهره داشت و تدريس مى‌نمود، شاهد بر آن كتاب جامع العلوم او است كه در شصت علم سخن رانده است.

دليل بر قدرت علمى او اينكه در مقدمه سوره حمد مى‌گويد:

«گفتم از اين سوره مى‌توان ده‌هزار مسئله استنباط كرد، ليكن حسودان بر من طعنه زدند چون شروع بتصنيف آن نمودم، اين مقدمه را آوردم تا نشانه‌اى باشد كه آنچه گفته‌ام، ممكن است و قريب الوصول ...[٥]».

[١]... تجمع فيها زيادة على اربعة ماة الف مجلّد ... ماخذ قبل.

[٢]... كان حسن السيره ... كريما، جوادا، حليما، حسن العشره غزير الفضل ... ماخذ قبل.

[٣]... كان اشرف من شاهدناه فى الاخلاق، نور الله ضريحه ... خوانسارى- روضات الجنات- شماره ثبت دفتر كتابخانه مجلس شورى- ١٦٦١ ط- صفحه ٧٣٠

[٤] ابن اصيبعه- طبقات الاطباء- المطبعه الوهبيه ١٢٩٩ ه- شماره دفتر كتابخانه مجلس شورى ٣٥٦٧- ج ٢- صفحه ٢٣.

[٥]... مرّ على لسانى ... ان هذه السورة الكريمة يمكن ان يستنبط من فوائدها و نفائسها عشرة آلاف مسئلة فاستبعد هذا بعض الحسّاد فلمّا شرعت ... قدّمت هذه المقدمّه ... فخر رازى- تفسير كبير- مطبعه عامره- استانبول ١٣٠٧ ه- ج ١- صفحه ٢.