پيروى از آيات متشابه قائل بتجسّم شدند و بعضى صفات معانى همچون علم و قدرت و اراده و ... را نفى كردند و «ابو الحسن اشعرى» در رد اين بدعتها به ادله عقلى متوسل شد، ليكن متاخرين با اين روش تحت عنوان عدم سازگارى فلسفه با دين مخالفت نمودند كه نخستين آنان غزالى بود، سپس گروهى در اين روش از او پيروى كردند كه از آن جمله است امام فخر رازى ...»[١].

فخر رازى را هم مخالفتهايى با ابو الحسن اشعرى است كه ميتواند مويد اين نظر ابن خلدون باشد، از جمله اينكه در محصّل مى‌گويد:

«ابو الحسن اشعرى و پيروانش بر اين عقيده‌اند كه حق تعالى بصفت بقاء باقى مى‌باشد و صفت بقاء را هم زايد بر ذات حق تعالى مى‌دانند امام الحرمين با او مخالفت نموده و عقيده او را باطل معرفى كرده است و حق هم با امام الحرمين است، چون رجحان بقاء وجود حق تعالى را معلول علتى دانستن، محال است‌[٢]».

شهرزورى در تاريخ الحكماء تشكيكات فخر رازى را بر بلند پروازى و جاه‌طلبى او معرفى مى‌كند كه او را قدرت درك حكمت نبوده است، مع الوصف به شرح و تفسير سخنان حكماء پرداخته، در اثر كجى ذهن و عدم فهم كلمات حكماء پيشين، تشكيكات واهى بر آنان وارد كرده است‌[٣].

فخر رازى خود انگيزه ديگرى را در تشكيكاتى كه بر كلمات بو على در حكمت وارد نموده چنين يادآورى مى‌نمايد: «در تفسير الفاظ و عبارات اشارات بو على، بر خود عهد بسته بودم و خود را ملتزم نموده بودم چنانچه در اثناء تفسير، به فوائد و نكات سودمندى دست يافتم ديگران را نيز آگاه نمايم كه من بمطالبى اطلاع يافته‌ام كه حكماء پيشين را بر آنها آگاهى نبوده است، اگر چنين عهدى بر خود نبسته بودم، اقدام به اعتراض نمى‌نمودم و در طرح اينگونه اعتراضات عمرم را تضييع نمى‌كردم‌[٤]».

در وصيت‌نامه‌اش هم مى‌گويد:

[١] ترجمه مقدمه ابن خلدون بقلم پروين گنابادى- ج ٢ صفحه ٥٩٣ ببعد.

[٢] ذهب ابو الحسن الاشعرى و اتباعه الى ان الله تعالى باق ببقاء يقوم به و ذهب امام الحرمين الى نفيه و هو الحقّ لنا .... محصل- صفحه ١٢٦.

[٣] كنز الحكمه- ترجمه تاريخ الحكماء شهرزورى- از ضياء الدين درّى ج ٢- صفحه ٩٥٣.

[٤]لولا انى التزمت على استخراج الفوائد من الفاظ هذا الكتاب تنبيها «للمقلده على وقوفى من هذا الكتاب على ما لم يقف عليه احد بمن سبقنى و انّى ما اقدمت على الاءعتراض جزافا و الا لما كنت اجوّز تضييع زمانى فى مثل هذه الكلمات ....- شرح اشارات فخر رازى- ج ١ صفحه ١٠٧ سطر ٣٣ ببعد.