اخلاق ناصري - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٩٨ - فصل هفتم در بيان شرف عدالت بر ديگر فضائل و شرح احوال و اقسام آن

خسران افتد و اگر زياده گيرد در ربح و تعيين‌كننده اوساط در هرچيزى تا بمعرفت آن رد چيزها باعتدال صورت بندد ناموس الهى باشد.

پس بحقيقت واضع تساوى و عدالت ناموس الهى است چه منبع وحدت او است تعالى ذكره و چون مردم مدنى بالطبع است و معيشت او جز بتعاون ممكن نه، چنانكه بعد از اين بشرح گفته آيد و تعاون موقوف بود برآنكه بعضى خدمت بعضى كنند و از برخى بستانند و ببرخى دهند تا مكافات و مساوات و مناسبت مرتفع نشود چه نجار چون عمل خود بصباغ دهد و صباغ عمل خود باو تكافى حاصل آيد و تواند بود كه عمل نجار از عمل صباغ بيشتر بود يا بهتر و برعكس پس بضرورت بمتوسطى و مقومى احتياج افتاد و آن دينار است.

پس دينار عادل و متوسط است ميان خلق ليكن عادل صامت است و احتياج بعادل ناطق باقى تا اگر استقامت متعاوضان بدينار كه عادل صامت است حاصل نيايد از عادل ناطق استعانت طلبند و او اعانت دينار كند تا نظام و استقامت بالفعل موجود شود و ناطق انسان است.

پس از اين‌روى بحاكمى حاجت افتد و از اين مباحثه معلوم شد كه حفظ عدالت در ميان خلق بى اين سه چيز صورت نبندد يعنى ناموس الهى و حاكم انسانى و دينار.

و ارسطاطاليس گفته است كه دينار ناموسى عادل است و معنى ناموس در لغت او تدبير و سياست بود و آنچه بدان ماند و از اين‌جهت شريعت را ناموس الهى خوانند.

و در كتاب نيقوماخيا گفته است كه ناموس اكبر، من عند اللّه تواند بود و ناموس دوم از قبيل ناموس اكبر و ناموس سوم دينار بود.

پس ناموس خدايتعالى مقتداى نواميس باشد و ناموس دوم حاكم‌

اخلاق ناصري ٩٩ فصل هفتم در بيان شرف عدالت بر ديگر فضائل و شرح احوال و اقسام آن ..... ص : ٩٥