الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام)
(١)
٥ ص
(٢)
٤١ ص
(٣)
٧١ ص
(٤)
٨٥ ص
(٥)
١٢٢ ص
(٦)
١٣٤ ص
(٧)
١٨٢ ص
(٨)
٢١٢ ص
(٩)
٢٤٣ ص
(١٠)
٢٦٩ ص
(١١)
٣١٢ ص
(١٢)
٥ ص
(١٣)
٧ ص
(١٤)
١٠ ص
(١٥)
١١ ص
(١٦)
١١ ص
(١٧)
١٥ ص
(١٨)
١٦ ص
(١٩)
١٨ ص
(٢٠)
٢٠ ص
(٢١)
٢٥ ص
(٢٢)
٢٨ ص
(٢٣)
٣٠ ص
(٢٤)
٣٢ ص
(٢٥)
٣٢ ص
(٢٦)
٣٣ ص
(٢٧)
٣٤ ص
(٢٨)
٣٥ ص
(٢٩)
٣٦ ص
(٣٠)
٣٧ ص
(٣١)
٤١ ص
(٣٢)
٤٣ ص
(٣٣)
٤٤ ص
(٣٤)
٤٦ ص
(٣٥)
٤٨ ص
(٣٦)
٤٩ ص
(٣٧)
٥٠ ص
(٣٨)
٥١ ص
(٣٩)
٥٦ ص
(٤٠)
٥٩ ص
(٤١)
٦١ ص
(٤٢)
٦٢ ص
(٤٣)
٦٣ ص
(٤٤)
٦٧ ص
(٤٥)
٦٩ ص
(٤٦)
٧١ ص
(٤٧)
٧٣ ص
(٤٨)
٧٦ ص
(٤٩)
٧٧ ص
(٥٠)
٨١ ص
(٥١)
٨٥ ص
(٥٢)
٨٨ ص
(٥٣)
٨٩ ص
(٥٤)
٩٠ ص
(٥٥)
٩٣ ص
(٥٦)
٩٦ ص
(٥٧)
١٠٠ ص
(٥٨)
١٠٣ ص
(٥٩)
١٠٦ ص
(٦٠)
١٠٧ ص
(٦١)
١١٠ ص
(٦٢)
١١٢ ص
(٦٣)
١١٤ ص
(٦٤)
١١٥ ص
(٦٥)
١٢٢ ص
(٦٦)
١٢٤ ص
(٦٧)
١٢٤ ص
(٦٨)
١٢٦ ص
(٦٩)
١٢٦ ص
(٧٠)
١٢٧ ص
(٧١)
١٢٨ ص
(٧٢)
١٣٠ ص
(٧٣)
١٣٢ ص
(٧٤)
١٣٤ ص
(٧٥)
١٣٦ ص
(٧٦)
١٤٢ ص
(٧٧)
١٤٥ ص
(٧٨)
١٤٥ ص
(٧٩)
١٤٦ ص
(٨٠)
١٤٨ ص
(٨١)
١٤٩ ص
(٨٢)
١٥٠ ص
(٨٣)
١٥١ ص
(٨٤)
١٥٣ ص
(٨٥)
١٥٣ ص
(٨٦)
١٥٤ ص
(٨٧)
١٥٧ ص
(٨٨)
١٥٨ ص
(٨٩)
١٦٥ ص
(٩٠)
١٦٧ ص
(٩١)
١٧٠ ص
(٩٢)
١٧١ ص
(٩٣)
١٧٢ ص
(٩٤)
١٧٣ ص
(٩٥)
١٧٦ ص
(٩٦)
١٧٦ ص
(٩٧)
١٧٦ ص
(٩٨)
١٧٧ ص
(٩٩)
١٧٧ ص
(١٠٠)
١٧٨ ص
(١٠١)
١٧٩ ص
(١٠٢)
١٧٩ ص
(١٠٣)
١٨٢ ص
(١٠٤)
١٨٤ ص
(١٠٥)
١٨٨ ص
(١٠٦)
١٨٩ ص
(١٠٧)
١٨٩ ص
(١٠٨)
١٩٠ ص
(١٠٩)
١٩٣ ص
(١١٠)
١٩٤ ص
(١١١)
١٩٥ ص
(١١٢)
١٩٦ ص
(١١٣)
١٩٦ ص
(١١٤)
١٩٨ ص
(١١٥)
٢٠٤ ص
(١١٦)
٢٠٤ ص
(١١٧)
٢١٢ ص
(١١٨)
٢١٥ ص
(١١٩)
٢١٧ ص
(١٢٠)
٢١٩ ص
(١٢١)
٢٢٠ ص
(١٢٢)
٢٢٤ ص
(١٢٣)
٢٢٧ ص
(١٢٤)
٢٢٨ ص
(١٢٥)
٢٣٠ ص
(١٢٦)
٢٣٣ ص
(١٢٧)
٢٣٤ ص
(١٢٨)
٢٣٦ ص
(١٢٩)
٢٣٦ ص
(١٣٠)
٢٣٨ ص
(١٣١)
٢٣٩ ص
(١٣٢)
٢٤١ ص
(١٣٣)
٢٤٣ ص
(١٣٤)
٢٤٦ ص
(١٣٥)
٢٤٩ ص
(١٣٦)
٢٤٩ ص
(١٣٧)
٢٥٨ ص
(١٣٨)
٢٦٠ ص
(١٣٩)
٢٦٢ ص
(١٤٠)
٢٦٣ ص
(١٤١)
٢٦٤ ص
(١٤٢)
٢٦٦ ص
(١٤٣)
٢٦٩ ص
(١٤٤)
٢٧١ ص
(١٤٥)
٢٧١ ص
(١٤٦)
٢٧٤ ص
(١٤٧)
٢٧٥ ص
(١٤٨)
٢٧٦ ص
(١٤٩)
٢٧٧ ص
(١٥٠)
٢٧٩ ص
(١٥١)
٢٨٠ ص
(١٥٢)
٢٨٢ ص
(١٥٣)
٢٨٣ ص
(١٥٤)
٢٨٦ ص
(١٥٥)
٢٨٩ ص
(١٥٦)
٢٩٠ ص
(١٥٧)
٢٩١ ص
(١٥٨)
٢٩٣ ص
(١٥٩)
٢٩٤ ص
(١٦٠)
٢٩٦ ص
(١٦١)
٢٩٧ ص
(١٦٢)
٢٩٨ ص
(١٦٣)
٣٠٢ ص
(١٦٤)
٣٠٣ ص
(١٦٥)
٣٠٦ ص
(١٦٦)
٣٠٩ ص
(١٦٧)
٣١٢ ص
(١٦٨)
٣١٤ ص
(١٦٩)
٣٢٠ ص
(١٧٠)
٣٢٣ ص
(١٧١)
٣٢٤ ص
(١٧٢)
٣٢٨ ص
(١٧٣)
٣٣٢ ص
(١٧٤)
٣٣٤ ص
(١٧٥)
٣٣٥ ص
(١٧٦)
٣٣٧ ص
(١٧٧)
٣٤٤ ص
(١٧٨)
٣٤٥ ص
(١٧٩)
٣٤٧ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص

الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام) - العاملي، جعفر مرتضى - الصفحة ٢٨١

نحو ذلك[١].

ونقول:

إن هذا النص يحتاج إلى معالجة توضح معناه ومغزاه، فلاحظ ما يلي:

أولاً: ما ورد في هذا النص لا يعني أن رسول الله (صلى الله عليه وآله) قد قتل أو جرح أحداً من المشركين بيده، فإن ذلك لم يحصل في أي من حروب رسول الله (صلى الله عليه وآله).. لأن مصلحة الإسلام العليا، والرفق بالبشر كان يقتضي ذلك.. لا سيما وأن المطلوب منهم هو أن يكون رسول الله (صلى الله عليه وآله) أحب إليهم من آبائهم، وأبنائهم، وأموالهم، وتجاراتهم، ومساكنهم، فلا بد من تيسير هذا الحب لهم. كما أن أدنى تردد أو اتهام أو اثارة من بعض له تخرجهم عن الإيمان والاسلام بصورة تامة..

ثانياً: إنه إذا صح الحديث الآنف الذكر، فعلي (عليه السلام) إنما يتحدث عن غيره من المسلمين، لا عن نفسه. أي أنه في مقام التعريض بذلك الغير، الذي يريد محبوه تسطير الفضائل والكرامات له.

أما علي (عليه السلام) فكان يحاول أن يفدي رسول الله (صلى الله عليه وآله) بنفسه، كما جرى في ليلة الهجرة، حيث بات على فراش رسول الله


[١] راجع: تاريخ الأمم والملوك ج٢ ص١٣٥ والسيرة الحلبية ج٢ ص١٢٣ و (ط دار المعرفة) ج٢ ص٣٤٢ و ٤١٢ والبداية والنهاية ج٦ ص٣٧ و (ط دار إحياء التراث العربي ـ بيروت) ج٦ ص٤٢ وتاريخ مدينة دمشق ج٤ ص١٤ وسبل الهدى والرشاد ج٧ ص٤٦ وحياة الصحابة ج٢ ص٦٧٧ عن البيهقي وأحمد.