چه در خارج عربستان ، چه در آسیا ، چه در آفریقا و چه در جاهای دیگر . این مسئله مطرح است که چرا اسلام این اندازه سریع پیشروی کرد ؟ حتی‌ لامارتین شاعر معروف فرانسوی می‌گوید : اگر سه چیز را در نظر بگیریم احدی‌

مردی ظهور می‌کند و دعوتی می‌کند در حالی که هیچ نیرو و قدرتی ندارد و حتی نزدیکترین افرادش‌ و خاندان خودش با او به دشمنی بر می‌خیزند ، تک ظهور می‌کند ، هیچ همکار و همدستی ندارد ، از خودش شروع می‌شود ، همسرش به او ایمان می‌آورد ، طفلی که در خانه هست و پسر عموی اوست علی ( ع ) ایمان می‌آورد ، تدریجا افراد دیگر ایمان می‌آورند آن هم در چه سختیها و مشقتها ! و دیگر ، سرعت‌ پیشرفت یا عامل زمان ، و سوم بزرگی هدف . اگر اهمیت هدف را با فقدان‌ وسائل و با سرعتی که با این فقدان وسائل به آن هدف رسیده است در نظر بگیریم ، پیغمبر اسلام به گفته لامارتین و درست می‌گوید در دنیا شبیه و نظیر ندارد . مسیحیت اگر در دنیا نفوذ و پیشرفتی پیدا کرد ، بعد از چند صد سال که از رفع مسیح گذشته بود تا اندازه‌ای در جهان جایی برای خود پیدا کرد . راجع به علل پیشرفت سریع اسلام ، ما به تناسب بحث خودمان که بحث‌ در سیره نبوی است سخن می‌گوییم . قرآن این مطلب را توضیح داده است و تاریخ هم همین مطلب را به وضوح تأیید می‌کند که یکی از آن علل و عوامل " سیره نبوی " و روش پیغمبر اکرم یعنی خلق و خوی و رفتار و طرز دعوت و تبلیغ پیغمبر اکرم است . البته علل دیگری هم در کار است . خود قرآن که‌ معجزه پیغمبر است ، آن زیبائی قرآن ، آن عمق قرآن ، آن شورانگیزی قرآن ، آن جاذبه قرآن ، بدون شک عامل