سیری در سیره نبوی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠١
معنی دیگر " تکلف " که ابن مسعود اینچنین گفته است و بسیاری از
مفسرین دیگر هم اینچنین گفتهاند " قول به غیر علم " است . یعنی غیر از
پیغمبر و امام هر کس دیگر را شما در دنیا پیدا کنید و بخواهید همه مسائل
را از او سؤال بکنید قهرا نمیداند . گفت : " همه چیز را همگان دانند "
. چه کسی میتواند ادعا بکند که هر چه میتوانید از مسائل دینی ( دایرهاش
را محدود میکنم ) از من بپرسید تا جواب همه را به شما بدهم ؟ بله ،
پیغمبر میتواند ادعا بکند ، علی میتواند بگوید : ²سلونی قبل ان تفقدونی »
[١] . غیر علی هر که میخواهد باشد توقع از او بیجاست . پس من باید حد
خودم را بشناسم . من فلان مسائل از مسائل دینی را ممکن است بدانم .
خوب آنچه را که میدانم همان را به مردم ابلاغ بکنم. چیزی را که نمیدانم
، از من میپرسند ، باز هم میخواهم به زور آن را بگویم ، خوب چیزی را که
نمیدانی چگونه میتوانی به دیگران بفهمانی ؟ ! ابن مسعود گفت :
قل ما تعلم ، و لا تقل ما لا تعلم .
آنچه را میدانی بگو و آنچه را که نمیدانی نگو .
آنچه را که نمیدانی ، اگر از تو بپرسند ، با کمال صراحت مردانه بگو
نمیدانم . بعد این آیه را خواند :
« و ما اسئلکم علیه من اجر و ما انا من المتکلفین ».
ابن الجوزی یکی از وعاظ معروف است ، رفته بود بالای منبری که سه پله
داشت . داشت برای مردم صحبت میکرد . زنی از
[١] سفینة البحار ، ج ١ ص . ٥٨٦ [ بپرسید از من قبل از آنکه مرا نیابید ] .