سیری در سیره نبوی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٣

« و ذکر فان الذکری تنفع المؤمنین »[١] .
و در جای دیگر می‌فرماید : « فذکر انما انت مذکر ٠ لست علیهم بمصیطر ٠ الا من تولی و کفر ٠ فیعذبه الله العذاب الاکبر »[٢] که راجع به‌ استثناء است و جداگانه باید بحث بکنیم . ای پیامبر ! مردم را بیدار کن‌ ، تذکر بده ، یادآوری کن .
در قرآن دو مطلب نزدیک به یکدیگر ذکر شده است ، یکی تفکر و دیگر تذکر . تفکر یعنی کشف چیزی که نمی‌دانیم ، قرآن دعوت به تفکر هم می‌کند .
و اما تذکر یعنی یادآوری . تذکر یعنی به یاد آوردن . خیلی مسائل در فطرت‌ انسان و حتی گاهی در تعلیم انسان وجود دارد ولی انسان از آنها غافل است‌ ، احتیاج به تنبه و بیداری دارد ، احتیاج به تذکر و یادآوری دارد . به‌ عبارت دیگر بشر دو حالت مختلف دارد . یکی حالت جهل و دیگر حالت‌ خواب . گاهی ما از اطراف خودمان بی خبریم به دلیل اینکه نمی‌دانیم .
بیداریم ولی چون نمی‌دانیم بی خبریم . و گاهی از اطراف خود بی خبریم نه‌ به دلیلی اینکه نمی‌دانیم ، می‌دانیم ولی فعلا خوابیم . آدم خواب ، عالم‌ است ولی حالتی بر او استیلا پیدا کرده است که از دانسته‌های خود استفاده‌ نمی‌کند . این در خواب ظاهری . بشر یک خواب دیگری هم دارد که اسم آن را می‌گذارند خواب غفلت یا غفلت . ای پیغمبر ! تو خیال نکن که فقط با جاهل‌ روبرو هستی ، با غافل هم روبرو هستی . جاهل را