ظاهر و باطن ، ماده و معنی را یکجا در نظر گرفته و همه جانبه نگریسته و از هر افراط و تفریطی دوری جسته است .
از اینها گذشته ، " برنامه کامل " خویش را به وسیله رهبری شایسته و مجریانی لایق به جهان عرضه کرده است .
از اینرو عجیب نیست که وقتی امروز در فاصله چهارده قرن تمام ، کارنامه مشعشع این آئین پاک را مطالعه می‌کنیم آن را مملو از افتخارات‌ می‌بینیم .
بگذاریم از گروهی مغرض و جاهل که به عللی که بر کسی پوشیده نیست گاه‌ بیگاه قضاوتهای مغرضانه درباره اسلام کرده‌اند . وجدان جهان ، ترازوی عدل‌ الهی است ، حقیقت برای همیشه مکتوم نمی‌ماند ، حقیقت خود به تجربه نشان‌ داده است که در نهایت امر وجدان و انصاف دشمن را بر می‌انگیزد .
نیرومندترین و مجهزترین مخالفان اسلام در طول این چهارده قرن مسیحیان‌ بوده‌اند . هنگامی که به تاریخچه داوری این رقیب نیرومند می‌نگریم می‌بینیم‌ دوره به دوره به سوی انصاف گرائیده است . و این خود از طرفی نشانه‌ وجدان جهانی است و از طرف دیگر نشانه حقیقت اسلام است .
موجی چنان زنده که فرهنگهای جهان را در خود جذب ، و عقلهای نیرومند مفکران و فلاسفه و دانشمندان را در پیشگاه خود خاضع ، و انصاف دشمن را برانگیزد ، و پیوسته در حال رشد و نمو باشد تا آنجا که در حدود هفتصد میلیون [١] جمعیت بشری را در پیشگاه

[١] [ مطابق آمار آن زمان ] .